De eeuwige student

Probeer het telkens aan mijn vrienden uit te leggen, maar studeren is in één generatie tijd écht enorm veranderd. Het gaat tegenwoordig alleen nog maar om studiepunten halen, want je moet haast wel. Sinds jaren is er het bindend studieadvies – BSA voor de kenners (lees: student van nu) – ingevoerd. Dit betekent voor bijvoorbeeld de student Rechtsgeleerdheid (zo heet het officieel) dat hij of zij 45 van 60 studiepunten moet halen in het eerste jaar. In “onze” tijd bestond dit gelukkig nog niet. Het BSA hangt tegenwoordig als een zwaard van Damocles boven het hoofd van de student.

Als je daar aan het eind van studiejaar niet aan voldoet, dan krijg je een negatief bindend studieadvies en dan mag je je studie niet voortzetten. Best “heftig” toch. Vroeger ging dat heel anders. Allereerst kreeg je een basisbeurs – gewoon “gratis” geld, niks lening – die, afhankelijk van of je uit- of thuiswonend was, zorgde voor een mooi maandelijks bedrag op je rekening. In mijn tijd was dat 620 gulden voor een uitwonende. Bijna iedereen woonde sowieso op kamers, hoewel ook daarvan de maandelijkse huren toen al flink konden oplopen. Je kon de “mazzel” hebben dat je in een goedkoop studentenhuis terecht was gekomen. Het aantal leden van studentenverenigingen loopt overigens al jaren terug; zeker als je dit relateert aan het potentieel aan studenten (meer dan 1,5 keer zoveel ten opzichte van 25 jaar geleden).

Was vroeger dan alles beter? De studietijd was een stuk langer. Bij aanvang van je studie wist je eigenlijk al dat je er (minimaal) zes jaar over ging doen. Dat was immers de lengte van de periode waarvoor je studiefinanciering kreeg. Ik bedoel hiermee de eerdergenoemde maandelijkse gift. Een vierjarige studie – toen nog bestaand uit propedeuse (eerste jaar) en doctoraal (3 jaar) – was feitelijk een zesjarige studie. Ik ken maar weinig mensen die het in kortere tijd gedaan hebben (in een normale situatie zonder vrijstellingen). Aangezien dit breed geaccepteerd was, maakte een langere studietijd je ook niet minder “interessant” voor de arbeidsmarkt. In tegendeel zelf. Iedereen grossierde in “extra curriculaire activiteiten”, een mooi woord voor in die tijd vaak hele triviale bezigheden “functies” binnen allerlei gezelschaps- en/of sportverenigingen, die later bij sollicitaties breed uitgemeten werden en als zeer waardevol werden gezien door een bepaalde groep (zeg maar “old boys network”).

Gelukkig blijft er voor elke student tijd genoeg om afentoe een biertje te drinken. In een eerdere blog heb ik verteld over het snoeien van hersencellen op jeugdige leeftijd. Dus drink met mate(n). Tegenwoordig word je al snel aangewezen als de “Bob”. Vroeger heette je meestal “Bert” (Bezopen En Rijdt Toch). Dit is natuurlijk absoluut géén advies; moet direct al oppassen als jurist. Van drinken was destijds echter niet zo’n “verboden dingetje” gemaakt (leeftijdgrens is, zoals iedereen weet, enige jaren geleden verhoogd naar 18)…

Tegenwoordig blijkt uit onderzoek dat de jeugd trouwens structureel meer drinkt dan vroeger. Nederland staat daar overigens mee in de top binnen Europa; niet iets om trots op te zijn. Leidend daarin blijkt te zijn: “Wat doen je vrienden?” Daaromheen spelen allerlei andere factoren, die alcoholgebruik stimuleren of afremmen. Zoals de houding van de ouders, het sociale leven in de wijk, de school, en de aspiraties en de zelfcontrole van de jongere. Er zijn duidelijk meer dingen veranderd in één generatie.

We komen weer even terug op de studie. Door het BSA (jullie zijn zo langzamerhand vertrouwd met deze term) zien studenten vaak al in januari (na twee tentamenblokken) aankomen dat zij hier niet aan zullen gaan voldoen. De truc is dan om je snel voor 1 februari uit te schrijven; je krijgt dan géén (negatief) BSA. Je kunt dan het volgende studiejaar in ieder geval opnieuw beginnen (aan dezelfde studie). Een aanzienlijk gedeelte van mijn jaargenoten schijnt dan ook alweer afgehaakt te zijn. Op dit moment betreft studiefinanciering trouwens een lening met allerlei voorwaarden. Ik heb mij er nog niet verdiept (oudste dochter pas 16), dus kan jullie nu de details nog niet vertellen, maar de gemiddelde studieschuld loopt tegenwoordig richting de €25.000 (kost je ongeveer 10 jaar lang €250 per maand om af te lossen plus beetje rente te betalen). Dat zijn géén grappen…

Het is mij dus wel duidelijk dat mijn huidige studiegenoten in alle opzichten écht aan de bak moeten. Niet alleen is er de nodige druk om de benodigde studiepunten te behalen (verschilt overigens per stad/studie; sommigen zijn nog strenger dan de UvA), maar ook voor het rondkrijgen van het financiële plaatje, al dan niet met steun van de ouders. Zonder dit laatste, hulp van thuis, is het volgens mij op dit moment onmogelijk om “normaal” te studeren. Onze eigen kids zullen dus ook nog wel een tijdje afhankelijk blijven van ’t thuisfront. Da’s dan wel weer fijne gedachte in deze “losgeslagen” tijden!

3 thoughts on “De eeuwige student”

    1. Victor, wij hadden het meer over: ‘Wat ben je Zwaar Damocles!’ Leuk stuk Edward. Ben jaloers op je mbt weer studeren.

  1. Ben net iets eerder gaan studeren dan jullie. Toen ik begon bestond de basisbeurs / studiefinanciering nog niet. Je ouders kregen zolang je studeerde kinderbijslag, and that was it. In de loop van ’86 werd de basisbeurs ingevoerd. De overheid had bedacht dat het in eens maandelijks moeten betalen een probleem zou kunnen opleveren en besloot in al haar wijsheid het eerste jaar in vier kwartalen te betalen. Dat was feest: in eens bijna 2 mille op je rekening! Huizen en jaarclubs vertrokken spontaan op wintersport en Leiden werd geteisterd door een golf aan “nieuwe” auto’s. Het was voor velen echter best vervelend te moeten constateren dat er best veel dagen in een kwartaal zitten. Rond het einde van maand 2 vertrokken dan ook veel studenten voor het restant van het kwartaal naar het ouderlijk huis. Overigens meen ik te weten dat de laatste jaren het ledenaantal van de studentenverenigingen juist weer een stijgende lijn vertoont?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.