Ontmurwen

Soms ben je murw. Je bent zacht gemaakt. Je hebt gestreden. Je bent het vechten moe. Je valt soms letterlijk stil. En dat gebeurde mij bij het schrijven van m’n blogs. Blijkbaar kostte het telkens praten over onze ‘onzichtbare vijand‘ mij zoveel energie, dat ik even niet meer de pen goed op het papier kreeg.

Nu is het ook zo dat wat zacht en week is, zich weer opent. Je laat het binnenste van jezelf zien. Na de overgave komt de acceptatie. Dat het niet anders is. Als je voorbij het proces bent van murw geraken, dan kan je ontmurwen. Voor mij is dit het woord voor deze tijd. De afgelopen periode heeft ons als mens weer zachter gemaakt. We waren even prikkelarm. We moeten hartstikke blij zijn met wat we allemaal hebben.

Maar wat nu? De energie vloeit langzaam terug bij iedereen. Bijna direct gaan we weer over tot de orde van de dag. Zo staat de stikstofproblematiek weer hoog op de agenda. De discussie over het gebruik van biomassa laait weer op. Toch bijzonder om te zien hoe geleerden al jaren zo kunnen verschillen in hun mening over energiewinning. De klimaatdoelen lijken op deze manier verder weg dan ooit.

Ook de redding van de nationale trots KLM helpt daarin niet. Er zijn weinig voorwaarden aan de steun verbonden anders dan salariskorting voor de aanzienlijk fors beloonde piloten en vermindering van het aantal nachtvluchten. ‘Groene’ voorwaarden stellen aan de steun voor KLM zou ook niet fair zijn. Ook in de luchtvaart moet natuurlijk wel sprake zijn van een ‘level playing field’. In de volksmond wordt dit ook wel ‘gelijke kansen’ voor ondernemingen genoemd. Zo is het voor de Europese interne markt nu eenmaal met elkaar afgesproken. Hoe dan verder?

Naast BTW op tickets en accijns op kerosine heffen (gebeurt nu niet) zouden alle maatschappelijke kosten doorberekend moeten worden in de ticketprijs. In mijn ogen zouden om te beginnen de grote Europese luchthavens, waaronder Schiphol, hierin het voortouw kunnen nemen. Dus alleen landingsrechten krijgen als je als luchtvaartmaatschappij voldoet aan allerlei vereisten op het gebied van duurzaamheid. Denk aan zuinigere vliegtuigen. Synthetische kerosine. Optimalisatie van vliegroutes. Een Europees luchtruim (we vliegen nu jaarlijks miljoenen kilometers om).

En wat schetst mijn verbazing, toen ik toch eens ging kijken voor een najaarstripje richting het zonnige Zuiden. Want ook de vakantieplannen zijn tegenwoordig weer een veelbesproken onderwerp. ‘Blijf je in Nederland?’ ‘Ga je vliegen?’ Nu zullen wij zelf deze zomerperiode ‘netjes’ met de auto gaan reizen, maar dat zal niet voor eeuwigheid een blijvertje zijn… Ja, ook ik koester de vrijheid die vliegen biedt. Daar wil ik niet al te hypocriet over zijn.

In tegenstelling tot wat je misschien zou verwachten na corona zijn de ticketprijzen voorlopig alleen maar lager geworden (gemiddeld zo’n 20%). Om het vertrouwen van de consument terug te winnen (denk ik), wordt er op allerlei manieren gestunt met prijzen. De torenhoge leningen die verstrekt zijn aan luchtvaartmaatschappijen kunnen alleen maar terugverdiend worden als de bezettingsgraad weer richting de 100% stijgt door vooral de toeristen industrie. De zakelijke reiziger zal nog wel even wegblijven. Bedrijven hebben de (mogelijke) kostenbesparing gezien en zelfs de ‘executives’ zijn het ‘Zoomen’ gaan waarderen boven de continue jet lag en kans op allerlei vervelende virussen en ziektes.

Welke ‘veranderingen’ bespeur ik bij mijzelf? Elkaar drie zoenen geven was al behoorlijk veel. Las ergens dat vrouwen daar ook niet altijd op zitten te wachten. En dat kan ik me voorstellen als ze zo’n half geschoren ‘baardmannetje’ als ik tegen het lijf lopen.

Ik ga het daarom voortaan houden bij een knuffel of één zoen. Het nieuwe drie is één zo lijkt! Gaan we straks weer terug naar de handdruk of blijft het een ‘elleboogje’? De handdruk kent z’n origine in het sluiten van een overeenkomst, en is pas in de 17e eeuw een begroetingsgebaar geworden. Hoewel tegenwoordig diep geworteld, ben ik benieuwd of het snel terugkomt. Ik laat het handen schudden voorlopig nog even achterwege. Ben er nooit helemaal gerust op geweest waar mensen met hun handjes allemaal áán hebben gezeten…

Waar heb ik de afgelopen maanden van genoten? Veel in en rondom het huis zijn. Heerlijk in de natuur, op de heide, in het bos of op het water. Wekenlang mooi weer hielp daar natuurlijk wel bij. En een bijna lege agenda. Veel tijd met het gezin doorgebracht. Van spel- en filmavondjes tot de gebruikelijke onderlinge irritaties met als gevolg goede gesprekken daarover.

Verder een (tweede) dametje met een diploma. Ondanks de ‘coronaversie’ zijn we er toch trots op. Ook zij gaat snel uitvliegen. Iets wat ze nu al dag- en nacht doet. De behoefte bij de jeugd is blijkbaar héél groot. Zie ook de recente uitbarstingen van ‘onze’ jeugd in Knokke en Albufeira. Eigenlijk wil ik ‘t niet weten… We moeten het loslaten en vertrouwen hebben. Voor ons komt het complete ‘lege nest’ steeds dichterbij. Ik noemde het al eerder een ‘kantelmomentje‘.

Nu eerst maar verder ‘ontmurwen’! 

 

Prikkelarm

In deze tijden hoor je nog wel eens een ‘nieuw’ woord. Zo blijkt een prikkelarm uurtje winkelen bij de supermarkt al langer te bestaan. Juist voor mensen met  autisme is dat heel fijn. Zij zijn erg gevoelig voor geluid en licht. Dit heeft ook navolging gekregen bij musea, theatervoorstellingen en concerten.

Maar zijn we eigenlijk niet allemaal ‘overgevoelig’ voor alle prikkels, die we normaal krijgen? We willen continu ‘van alles’ maar nu kan of mag het simpelweg even niet. Alles is ineens compleet anders. Weg structuur en veel onzekerheid.

We zijn nu vaker alléén; in ieder geval niet op kantoor (met collegae) aan het werk. Dat biedt ruimte om naar andere dingen te kijken. Zo valt het mij op dat we al enkele weken van mooi lenteweer kunnen genieten met strakblauwe hemels. Af en toe gaat dit wel gepaard met een koude oostenwind. Nou komt dat redelijk vaak voor in deze tijd van het jaar. Maar zouden de stralende hemels en felle zon misschien veroorzaakt worden door de afname van het vliegverkeer? Het blijkt inderdaad zo te zijn dat vliegtuigen bijdragen aan wolkenvorming. Een en ander hangt wel af van de weersomstandigheden, maar vast staat dat vliegtuigen op grote hoogte zorgen voor extra waterdamp bij de verbranding van kerosine. De sluierwolken die vliegtuigen daarmee kunnen veroorzaken, noemt men ‘cirrus homogenitus’ (in het Nederlands: door de mens gemaakte sluierbewolking). Dit kan op grote hoogte zorgen voor een sluitend wolkendek, waardoor de zon niet meer te zien is. De invloed van het dagelijks weer is overigens veel groter.

Interessanter is de vraag of deze crisis tot grote hervormingen zal leiden. En zoals jullie weten uit eerdere blogs (“Gokje“, “De onzichtbare vijand“), ga ik hier niet proberen te voorspellen hoe de wereld er straks uitziet. Gelukkig hebben we al genoeg coronagoeroes. Weer zo’n mooi nieuw woord. Behoort zeker tot één van de kanshebbers naast het vorige keer al door mij getipte ‘groepsimmuniteit’. Iets waarvan we ondertussen kunnen afvragen of dat werkt.

Terug naar de coronagoeroes. Dit zijn mensen die precies weten hoe de wereld eruit gaat zien na de crisis. De centrale vragen daarbij lijken te zijn: “Wat gaat het met ons doen?” en “hoe gaat mijn leven er straks uitzien?”

Antwoord geven op de eerste vraag gaat veel mensen goed af als je alle orakels en voorspellers mag geloven. In veel gevallen gaat het om zelfbevestiging. Er komen weinig mensen voorbij die tot hun eigen grote verbazing moeten vaststellen dat de pandemie hun wereldbeeld totaal heeft veranderd, dat het virus al hun gedachten en idealen een flinke klap heeft gegeven. Niemand die zal zeggen dat hij of zij het nu echt even niet meer weet.

Ik geloof er zelf ook heilig in dat er dingen kunnen gaan veranderen, maar daarbij kan ik alléén maar voor mijzelf spreken. Ik denk dat de keuzes die ik zal maken ‘bewuster’ zullen zijn. Ik verwacht dat om ons heen mensen hun baan zullen verliezen of een belangrijk deel van hun inkomsten. Ook huwelijken en relaties kunnen onder druk komen te staan. Ik denk dat het goed is om daar de helpende hand toe te steken of open communicatie in stand te houden. Kortom: meer oog voor de medemens.

Natuurlijk zou ik ook willen bedenken – in vergezichten – hoe de hele wereld er na corona gaat uitzien, maar daar waag ik mij liever niet aan. Ik vind de veranderingen in mijn persoonlijke wereldbeeld al ingewikkeld genoeg.

Elke dag en soms meerdere keren per dag moeten we als persoon beslissingen maken met vergaande gevolgen. Meestal blijft het beperkt tot beslissingen op het persoonlijke vlak. Gevolgen die bovendien vaak niet goed te overzien zijn. Ik zou op dit moment niet graag in de schoenen willen staan van Rutte en andere beleidsbepalers. Zij moeten nu beslissingen maken waarvan de gevolgen vele malen groter zijn en waardoor bijna alle mensen geraakt worden. Deze kleine groep moet gróte beslissingen maken met gróte gevolgen voor onze hele maatschappij. Voor ons dus.

Het lastige is dat we moeten accepteren dat deze ingrijpende beslissingen vóór ons gemaakt worden. We moeten daarbij vertrouwen op de experts. Maar wat nu als de experts met grote regelmaat elkaar tegenspreken. Ik kijk dan even specifiek naar de Zweedse corona-aanpak, waarbij de beleidsmakers een nuchtere kosten-baten analyse maken, ze sociaal-maatschappelijke belangen afwegen tegen economische, en dat ze dan tot rationele beslissingen komen. Kortom: niet ‘overreageren‘.

In Zweden kunnen de kinderen nog gewoon naar school (en de ouders naar hun werk), de sportievelingen naar de sportschool en zijn bovendien alle cafés nog open. Met dit mooie weer staan de terrassen daar buiten opgebouwd. Ik zie het helemaal voor me. Heerlijk samen in Göteborg aan de haven. Je kunt er nog dagelijks met de ondertussen zwaar steun behoevende KLM (ik vind daar iets van…) naartoe vliegen. Oh nee, dat is juist wat ik niet meer wil doen. Maar toch.

Wat zou ik mij daar graag even overgegeven aan alle prikkels…

Storm

Misschien kwam het door de titel van m’n laatste blog “#moe”? Of zijn het de erbarmelijk slechte prestaties van m’n favoriete Ajax? De complete uitbraak van het coronavirus? Vroeger was mijn associatie bij dat woord trouwens nog gewoon een lekker fris biertje met een citroentje erin! In mijn hoofd was er in ieder geval de afgelopen tijd onvoldoende ruimte voor het schrijven van een blog. Ik kreeg simpelweg even niks op papier. Je mag het wat mij betreft zelfs weer een ‘schrijversblok’ noemen. Het is me een keertje eerder overkomen. Misschien komt het nu door al die stormen.

We hebben Atiyah, Brendan, Ciara, Dennis en Ellen al gehad. Er schijnt overigens een hele gedachte achter het geven van namen aan stormen te zitten. Onderzoek heeft uitgewezen dat het bewustzijn van gevaarlijk weer wordt verhoogd als je stormen een naam geeft. De opvolgers staan dan ook al klaar, te weten Francis, Gerda en Hugh. Het mag duidelijk zijn dat het KNMI voor de naamgeving samenwerkt met Britse weerdiensten. Er is zelfs al een lijst bekend voor de rest van het alfabet. Zo kunnen we ook nog Jan, Kitty en Piet verwachten. Het mag dan zo zijn dat stormen met namen de communicatie vergemakkelijken. Het klinkt ook leuker als je hoort dat Ciara of Ellen naar je toekomt, dan dat er in de krant staat “er raast een storm over Nederland”. Toch denk ik dat dit ook zorgt voor (extra) onrust. Sportwedstrijden worden afgelast, mensen moeten binnen blijven of vluchten worden gecanceld. “Komt ze we wel of komt ze niet?” Zo heb ik Ellen al helemaal niet gezien. Het is bijna als een date die niet komt opdagen voor een eerste afspraakje.

Voor de KLM zijn het sowieso lastige tijden. Ook de uitbraak van het coronavirus helpt onze ‘Nationale’ luchtvaartmaatschappij niet; de te verwachte schade bedraagt €150 – 200 miljoen. De belegging van €744 miljoen, die minister Hoekstra met ons geld ‘ongevraagd’ heeft gedaan  – jullie weten wat ik daarvan vind – in dit bedrijf, verdwijnt langzamerhand als sneeuw  (heb ik hier al lang niet meer gezien) voor de zon (heb ik hier ook al lang niet meer gezien). Het aandeel ‘koerst’ vandaag rond €7,40. Dat is toch ruim 40% lager dan de €12,51 (gemiddelde aankoopprijs) waarvoor Hoekstra precies een jaar geleden een belang van 14% in KLM kocht. Ik weet niet of u uw geld door anderen laat beleggen, maar ik doe dat liever zelf, en dan verstandig (lees: mét rendement).

Om te bezuinigen heeft de KLM deze week drastische bezuinigingen aangekondigd vanwege het coronavirus. ‘Gelukkig’ gaat men niet bezuinigen op zaken die te maken hebben met het uitvoeren van de vluchten zelf. Dus we hoeven niet bang te zijn dat er onvoldoende getankt wordt. Kerosine is overigens nog steeds een van grootste kostenposten van luchtvaartmaatschappijen, ook al betalen ze er géén accijns over. Wat gaan ze wel doen? Ik lees in de kranten dat ze minder buiten de deur gaan vergaderen. Oeps, daar zullen restaurants in Amstelveen, waar hun hoofdkantoor zit, en omgeving niet blij mee zijn. Men gaat minder consultants inhuren en er is direct een aannamestop voor nieuw personeel uitgevaardigd. Investeringen in vastgoed en IT worden uitgesteld. Als dat maar goed gaat. Juist de chaos en vertraging, die ik altijd op Schiphol ervaar, bij onder andere de bagageafhandeling (vaak uitgevoerd door derden) roept juist om verbetering. Alléén reclamecampagnes die op korte termijn extra inkomsten genereren, mogen nog doorgaan. Dit alles zal het imago van de KLM en Schiphol niet helpen. Daar kan géén vliegschaamte tegenop.

Naar China en andere Aziatische bestemmingen wordt dus niet meer gevlogen vanwege het coronavirus. Dit laatste is op het moment ongeveer het enige waarover in de kranten geschreven wordt. Hiermee lijkt de stikstof crisis even helemaal verdwenen te zijn, terwijl er juist nu door de boeren twijfel is gezaaid over de stikstofberekeningen van het RIVM, hoewel een goede onderbouwing schijnt te missen.

Ik ga hier nu even niets ‘vinden’ van het coronavirus of de stikstof crisis. Daarover wordt al voldoende geschreven. Ik kan slechts aangeven, wat het met mij doet. Dit soort zaken zorgen bij mij toch voor onrust in het hoofd vanwege de onzekerheid, niet zo zeer de angst dat we allemaal ‘vergaan’. Dat laatste gevoel bespeur ik wel een beetje bij oudere mensen, zoals mijn eigen moeder. Die beginnen dan al snel over de Spaanse griep (1918-1820) – waar ze toch zelf écht niet zijn bij geweest, maar ze hebben wel andere en ergere onzeker tijden gekend – die naar grove schattingen 20 tot 40 miljoen levens eiste.

Onzekerheid is op zichzelf al géén prettig gevoel. Althans dat geldt voor mij; ik spreek voor mijzelf. Het coronavirus zorgt hier wel voor, zeker gezien de soms draconische maatregelen die men neemt. Hele dorpen die op slot gaan, zoals nu in Italië gebeurt. Dat is best heftig, zeker als je er woont. Zelf maak ik me ondertussen lichtelijk zorgen over de mooie reisplannen (naar Japan!), die we deze zomer met het gezin hebben. Hoe vaak lukt het nog om alle pubers hetzelfde leuk te laten vinden? We gaan het zien.

En als fervent belegger zie ik dat de beurzen de onzekerheid over het coronavirus ook niet fijn vinden. Met name de bedrijven die veel van hun (goedkope) spulletjes uit China halen, maken zich zorgen over het vullen van de schappen, of beschikbaarheid van onderdeeltjes voor het maken van hun producten. Dat scheelt ook weer een hoop zinloze ‘troep’. Minder vluchten van/naar Azië scheelt natuurlijk wel in de CO2 uitstoot. Om direct maar even weer het andere heikel onderwerp van deze tijd op te rakelen. In het weekend van 12 tot 16 maart schijnt het zo ver te zijn. Alle verkeersborden langs de snelwegen worden dan definitief vervangen. Het gaat om 4.000 borden. Het is mooie business voor de makers van verkeersborden, maar hoe duurzaam is deze vervangingsoperatie zelf eigenlijk?

Begrijp dat ze het niet met stickers gaan doen, maar dat daadwerkelijk de meeste borden ‘fysiek’ vervangen gaan worden. Men zegt de oude verkeersborden te gaan hergebruiken. Waar dan? Misschien in Duitsland. Daar geldt op dit moment nog een onbeperkte algemene maximumsnelheid op de snelwegen. Je mag zo hard als wil, waar het kan. De politiek dacht even aan beperking tot 130 km/uur, maar betekende zo ongeveer een revolutie en opstand. Het voorstel is dan ook weggestemd, maar het lijkt ook in Duitsland géén heilig huisje meer. Kunnen ze tegen die tijd mooi onze oude borden (her-) gebruiken.

Er woedt letterlijk en figuurlijk een flinke storm over Nederland. Of zoals ik een Zeelandse boswachter hoorde zeggen:

“Zo nu en dan een storm is zeker niet verkeerd. Het oude hout wordt dan opgeruimd waardoor er weer ruimte in de bossen ontstaat. Hierdoor komt licht naar binnen en daarvan profiteren allerlei organismen. Door zo’n omgevallen boom kunnen er ook kuiltjes ontstaan, waar vervolgens regenwater in komt en waar kikkers hun eieren in kunnen leggen. Kortom het is allemaal nog niet zo verkeerd.”