What time is it?

Toen ik in september 2016 ‘Back to school‘ ging had ik niet kunnen bevroeden dat dit zou leiden tot een carrière als blogger. Ik wil het overigens niet groter maken dan het is. Ik beleef er gewoon ontzettend veel plezier aan om een beetje te schrijven over wat ik doe en vind. Krijg vaak te horen “je schrijft wel leuk” of “allemaal zo herkenbaar”, maar ook “wat een lange verhalen” of “onnavolgbaar waar je naartoe wilt”… Heb er zelfs eens een professioneel schrijfster naar laten kijken, die ook niks anders kon concluderen als “behoorlijk van de hak op de tak”, maar da’s blijkbaar jouw schrijfstijl. Niks aan veranderen adviseerde zij.

Vandaag dus m’n vijftigste blog. Ik zou zeggen: onthoud dat getal! Voor degene die ze niet allemaal heeft gezien of gelezen (kan eigenlijk niet), volgt een kleine bloemlezing. Heb ondertussen een lezersschare van zo’n 250 tot 300, waarop ik best trots ben. Net als m’n kinderen hun instavolgers in de gaten houden, kan ik ook zien hoeveel mensen (niet precies ‘wie’ overigens; hier géén Facebook praktijken!) lezen en in welk land ze zich bevinden. Volgens mij is het vaak vakantievermaak als ik de tropische landen zie, waar m’n lezers zitten. Ik zie iemand voor me, die liggend in een hangmat, slurpend aan een mojito gniffelend m’n blog leest.

Hoewel ik altijd wel snel weet waarover ik het wil hebben, duurt het toch altijd even voordat het goed en wel op papier staat. Ik zit hiermee ondertussen helemaal in mijn ‘Comfortzone‘. Met die blog raakte ik blijkbaar veel mensen bleek uit de reakties. Ben niet de enige met het ‘midlife-ben op zoek naar iets anders-gevoel’. Misschien heeft het iets te maken met leeftijd? Zie inderdaad steeds vaker om mij heen dat leeftijdsgenoten de schroom van zich afwerpen en voor een totaal andere richting kiezen. Helaas zoekt men dit ‘andere’ ook af en toe in relaties. De vele scheidingen bewijzen dat de cijfers kloppen. Dat kan natuurlijk een ‘Kantelmomentje‘ zijn, of toch een typisch gevalletje van ‘Dwaling‘…

Dat ik na een jaar alweer stopte met m’n studie Rechten in een diepgaand moment van ‘Reflectie‘ was voor sommigen een grote teleurstelling. De droom, die zij met mij beleefden, spatte uiteen. Ik noemde het al ‘Zelfoverschatting‘ en inderdaad kon ik de druk van het presteren niet meer aan. En dan bedoel ik vooral het schoolse systeem en de intensieve studiemethodieken van tegenwoordig.

Toevallig kwamen er in die periode (zomer 2017) twee kerels op mijn pad, die al jaren op zeer succesvolle wijze enkele pasta restaurantjes runden. Ik durfde er zelfs in mijn blog ‘Schaamteloos‘ reclame voor te maken. Tot op de dag van vandaag heeft géén enkele haar op m’n hoofd – daar heb ik er gelukkig nog steeds genoeg van, ondanks diezelfde leeftijd – spijt van de beslissing om met deze ‘Spaghetteria-boys’ in zee te gaan. Wat ik tijdens m’n jaartje studie merkte, is dat het omgaan met (veel) jonge mensen jezelf ook jong houdt, en belangrijker misschien nog ook de connectie met m’n kinderen heeft versterkt. Hoewel de uitdaging om een drietal pubermeiden klaar te stomen voor de volgende (zelfstandige) fase er niet eenvoudiger op is geworden. In dat licht bezien helpt de mediationopleiding (‘Back to school again‘), die ik eind 2018 heb gevolgd en de daarbij opgedane vaardigheden wellicht meer. Ondertussen maak ik als buurtbemiddelaar in m’n eigen gemeente de eerste vlieguren. Daar leer ik al het nodige van. Zo kan ik ‘t thuis ook een beetje in goede banen leiden.

Verder is mijn fascinatie voor documentaires, met name die gebaseerd zijn op ‘True Crime’ ook niet verdwenen. ‘As we speak’ zit ik middenin de nieuwe 8-delige Netflix documentaire ‘The Disappearance of Madeleine McCann‘. Ik blijf nog steeds die ouders verdacht vinden. Niks zo onwaarschijnlijk als de ‘Werkelijkheid‘. Noem het gerust ‘Beroepsdeformatie‘…

Ook is er mijn besmetting met het ‘Virus‘ dat sport heet… Kijk zeker ook eens naar de documentaire ‘Drive to survive‘. Sorry weer op Netflix; je zou bijna denken dat ik er een belang in heb, maar dat is niet zo. Denk overigens nog steeds wat van beleggen te weten, of is het alleen maar ‘Kuddegedrag‘? Genoemde documentaire vertelt je over het leven achter de schermen in de Formule 1 en gelukkig niet alleen maar over Max Verstappen, die behoorlijk ‘Roekeloos‘ z’n rondjes rijdt. En in dit ongelooflijke Ajax-jaar zie ik terug hoe je moet ‘Excelleren‘…

Verder zal ik moeten bewijzen dat al mijn eigen sportieve inspanningen géén ‘Fabeltjes‘ blijken te zijn. De eeuwige strijd tegen het ouder worden en de daarbij behorende groei in omvang en gewicht. Dat wil ik niet. Hopelijk blijf ik fietsverslaafd, en daardoor enigszins fit. Er staat voor deze zomer in ieder geval weer een mooie fietstocht naar Hamburg gepland. ‘Parijs was toch niet zo ver‘…

M’n fans kunnen dus gerust zijn, ook als vijftiger (binnenkort!) blijf ik bloggen. Er komt een nieuwe fase aan met uitwonende en wellicht studerende kinderen, die wel of niet zullen aantonen dat wij als ouders de twintig daarvoor liggende jaren in staat zijn geweest om onze kinderen goed ‘voor te leven’. Als opvoeden zo makkelijk zou zijn, dan had ik wel dat woord gebruikt. ‘Wat van ver komt…‘ is lekker…

Ook zullen we hier in huis – als we straks met z’n tweeën zijn – gaan zien hoe  ‘de Tovenaar en de Profeet’ verder samen hun leven invulling geven. Wie zegt er: ‘Ho ho ho‘? We hebben ieder geval nog grootse plannen voor de toekomst; alles ‘Puur Natuurnatuurlijk. Wat de toekomst gaat bieden, blijft altijd spannend. Spaar géén geld, maar spaar mooie momenten…

Een ding staat snel te gebeuren. Ben geboren in het jaar 1969, net voordat Neil Armstrong als eerste mens een stap op de maan zette. Hij sprak toen hij vanuit de maanladder van de Apollo 11 afdaalde de volgende legendarische woorden:  “That’s one small step for man, one giant leap for mankind”. Voor zo meteen geldt: ‘What time is it? It’s Partytime!’

 

Winterklaar?

Is uw tuin al winterklaar? Dat zijn de gevleugelde woorden van de Hagenezen (dat wil zeggen er geboren en getogen zijn; als je er alleen maar woont ben je een Hagenaar) Jacobse & Van Es, die langs deuren en tuinen gaan om dames op leeftijd op te lichten met hun ‘welgemeende’ tuinadvies. Oh, oh, oh, oh, mevrouwtje, we hadden géén dag later moeten komen… Ze behandelen het zogenaamde scheurgras door er basterdsuiker overeen te strooien, terwijl het wordt aangeprezen als neutronenkorrels. Als er dan ook nog sprake is ‘bladschurf’ wordt de halve tuin ontdaan van z’n mooie struiken en planten, die vervolgens weer bij buren elders in de straat aangeboden worden als winterklare heesters gegarandeerd zonder ‘takkeschurf’. Een gouwe ouwe van Van Kooten & De Bie dus.

En misschien is deze mevrouw wel heel blij met haar ‘nieuwe’ heesters. Bij veel zaken in het leven staan er winnaars en verliezers tegenover elkaar. Neem allereerst eens de handel in aandelen van bedrijven op de beurs. Bij iedere koop is er ook een verkoper. De verwachting van de eerste is dat de prijzen zullen stijgen. De andere partij verwacht juist het tegenovergestelde, een daling dus. En hoewel bedrijven in waarde kunnen stijgen, is beleggen op de beurs absoluut een ‘zero sum game’. Iedere euro, die uit de beurs wordt gehaald, is afkomstig van een andere belegger. Mooi is wel dat beiden zich gelukkig kunnen voelen. De verkoper voelt zich misschien winnaar omdat hij het aandeel met 20% winst verkoopt, terwijl de koper zich winnaar voelt omdat hij een aandeel koopt, dat in zijn ogen 20% meer waard is, dan dat hij ervoor heeft betaald. In een groter plaatje is het ook goed om te realiseren dat als in het nieuws gesproken wordt over ‘”Beleggers dumpen aandelen Facebook”, dat er ook had kunnen staan “Beleggers kopen gretig aandelen Facebook”. De enige echte winnaar van dit spel is de organisator, te weten de bank of broker, die hiervoor transactiekosten in rekening brengt. Hoe meer handel, hoe meer winst voor deze organisator. In plaats van naar goud te zoeken, kan je beter de spatels en scheppen verkopen…

Als aandelen in een bepaalde periode flink gedaald zijn – de beursindexen zijn flink gezakt – dan wil bijna niemand meer die ‘laag geprijsde’ aandelen kopen met als gevolg dat transacties op een steeds lager niveau plaatsvinden (minder vraag, dan aanbod). Stel je nu eens voor dat je hoort dat de Levi spijkerbroek, die je wilt hebben, om de hoek te krijgen is met zo’n 30% korting, dan loop je direct naar die winkel toch. Bij dalende aandelenkoersen rennen de meeste mensen echter naar de uitgang. Beleggen is dan ook in veel opzichten een fascinerend fenomeen.

Zolang je slimmer bent dan een ander kan je winnen. Dat is iets anders dan over voorkennis beschikken; ik bedoel in dit geval meer kennis van zaken. Zo kan je met een hele lucratieve transactie wel tien missers goedmaken. Dat is toch wat anders dan de chirurg, die vijf keer op honderd operaties een foute beslissing maakt, waardoor iemand voor de rest van z’n leven ‘beschadigd’ is. Deze dokter kan vervolgens direct naar een andere baan gaan zoeken. Buiten het ziekenhuis wel te verstaan. Misschien gaan beleggen?

Is beleggen dan zo makkelijk? Ik zou zeggen “ja” en “nee”. In onze markteconomie hangt de waarde van iets af van wat de gek ervoor wil geven. Het gaat mis als iedereen op hetzelfde moment iets wil hebben, waardoor de prijs onverantwoord snel omhoog gaat. Zal hier niet nog een keer over de bitcoin gaan uitweiden, dat heb ik al eerder gedaan.

Zeepbellen zijn van alle tijden. Elke keer als mensen massaal met de kudde een bepaalde kant oprennen, dan gaat het mis. Al eerder memoreerde ik de woorden van de ook door mij hoog aangeschreven superbelegger Warren Buffett in mijn blog over kuddegedrag.

Wees wantrouwend als je opvallend veel mensen in je omgeving hoort over cryptomunten, die het super doen, of een verhuurbaar huisje hebben gescoord (er waren wel vijftig andere gegadigden!). Niet meegaan met de hype is lastig, maar besef dat populair eigenlijk altijd ‘te duur’ betekent. Je kunt beter iets doen wat niemand nog doet, dan ben je sowieso goedkoper uit. Dat is in ieder geval zeepbelvrij.

Ook is het verstandig om experts niet klakkeloos te volgen. Vaak heeft zo iemand wel een eigen agenda. Zo raad ik aan om de gasten in het programma Business Class van Harry Mens niet al te serieus te nemen. Het verschil tussen een beursgoeroe en een oplichter is soms maar klein.

Verder is het belangrijk om van het verleden te leren. Als mens hebben wij maar een beperkt geheugen of zijn we simpelweg nog niet oud genoeg om alles al een keertje te hebben meegemaakt. Elke zeepbel of crisis lijkt veel exceptioneler dan die in werkelijkheid is. Een crisis kan je beter zien als een natuurverschijnsel, dat zich met zekerheid af en toe voordoet. Om hiervan niet de dupe te worden, kan je ervoor kiezen om je beleggingen te spreiden over allerlei zaken. Nog beter is het om géén geld maar mooie momenten te sparen.

Dat laatste doe ik nu door samen met m’n oudste dochter een Personal Fitness Programma (van 26 weken!) te doorlopen met 100% resultaatgarantie. Wat dat ook mag betekenen. Of de totaalaanpak van work-out, voeding en mental coaching gaat werken, ga ik jullie zeker vanaf deze plek laten weten. We zijn pas net begonnen, dus nog lang niet winterklaar…

Kuddegedrag

Rond deze tijd als de krokusjes weer uit de grond springen en iedereen weer bijna tegelijkertijd richting de skipistes vertrekt (letterlijk: tegen de berg opkruipt), moet ik denken aan een kudde schapen, die zich gedwee naar de stal laat leiden. Zo blijkt de mens ook maar gewoon een dier te zijn. Toch zit er iets fascinerends in het verschijnsel dat wij ons als mens soms (of beter gezegd regelmatig) compleet in de greep laten houden door een bepaalde – vaak idiote – gedachte.

Zo is uit onderzoek gebleken dat er slechts een minderheid van 5% nodig is om een groep van meer dan 200 personen naar een bepaalde locatie te leiden. Beter gezegd, wanneer 5% van de proefpersonen de opdracht krijgt om een bepaalde richting op te lopen, worden ze in alle gevallen gevolgd door de resterende 95% van de groep. De onderzoekers zagen een duidelijke ‘slang’ van mensen ontstaan. Toch hadden de deelnemers uit de volggroep nooit het idee dat zij anderen achterna liepen. Dit lijkt op het eerste gezicht best handig, maar met de ‘foute’ leider kan je behoorlijk op de verkeerde plek uitkomen, of ergens waar je helemaal niet naartoe op weg was.

Groepsdenken klinkt in eerste instantie best gezellig en oké. Zo wordt bij het maken van moeilijke beslissingen vaak gesproken over ‘the wisdom of the crowd’. Veel leken weten het vaker beter dan de expert (denkt men). Mijn eigen observatie is echter dat je beter kunt spreken van ‘de kracht van de massa’ en niet zo zeer hun wijsheid. Laat ik maar weer eens één van mijn favoriete onderwerpen aansnijden, te weten beleggen. Ze zeggen weleens dat als de taxichauffeur over beleggen begint te praten, dan weten de professionals dat ze moeten uitstappen.

Zo hoor ik op dit moment iedereen praten over allerlei cryptomuntjes. Deze digitale munten die via computernetwerken buiten banken en overheden worden beheerd, doen iets met ons. Wat dan precies? Denk dat toch het vooral de hebberigheid en angst is. We horen om ons heen allemaal verhalen van mensen die ongelooflijk veel geld ermee verdienen. Of dat blockchain de technologie van de toekomst is. Kan iemand mij dat nog eens in paar zinnen uitleggen? Begrijp heel goed dat mensen het straks héél pijnlijk vinden als ze als enige de boot gemist zouden hebben. De gevleugelde woorden van – de door andere omschreven als superbelegger – Warren Buffett zijn dan ook niet voor niks: “Be fearful when others are greedy and greedy when others are fearful.”

Er spelen naast groepsdenken natuurlijk heel veel zaken een rol bij besluitvorming. Zo betrap ik mijzelf er weleens op dat ik om de goede vrede in de groep te bewaren (lees: conflicten uit de weg te gaan) minder kritisch kijk naar de gevolgen van een beslissing. En later – bij een verkeerde afloop – is dit uiteraard met spijt als haren op m’n hoofd. Ook neem je vaak een beslissing die een ander al heeft genomen. Waarom vragen mensen aan tafel anders continu aan elkaar: “Wat ga jij nemen?”

Nog veel lastiger is het voor ons wanneer we al een bepaalde beslissing hebben genomen of een investering hebben gedaan, om terug te komen op een eerder besluit. Zelfs als er allerlei nieuwe feiten zijn, die een heroverweging meer dan zouden rechtvaardigen. Mensen kunnen zo irrationele beslissingen nemen om eerdere rationele beslissingen te rechtvaardigen. Onze neiging om informatie te zoeken of te filteren die onze opvattingen en vermoedens bevestigt, is algeheel bekend en heet in de psychologie de ‘confirmation bias’. Dit komt op allerlei manieren voor, zo bepaalt het onder andere ons voorkeursgedrag. Deze bevestigingsneiging is zo’n sterk ontwikkelde selectieve manier van redeneren, dat je je niet realiseert dat het tot denkfouten kan leiden. De kunst is om jezelf iedere keer weer de kritische vraag te stellen of je vermoeden wel juist is, of dat er iets is wat het ontkracht.

Ik heb er net als bijna iedereen ook last van dat ik zo lang mogelijk bij mijn eigen mening blijf. Wel probeer ik daarbij zoveel mogelijk een authentiek denker te zijn. Dus er niet alleen maar naar streven om zoveel mogelijk voorbeelden te bedenken om een gedachte te bevestigen, maar juist ook tegenvoorbeelden zoeken. Zo ben ik bij sportwedstrijden meestal ook voor de underdog (tegen beter weten in) en ben ik in mijn doen en laten vaak anticyclisch (zeg maar: ‘tegendraads’). Ook al leidt dit natuurlijk niet altijd tot de gewenste of verwachte uitkomst, toch haal ik er voor mijzelf het meeste genoegen uit. Dit staat overigens in schril contrast met feit dat ik altijd controle wil houden. Mijn vrienden kunnen daar over meepraten. Voor mijzelf verklaar ik dat altijd omdat ik niks moois wil missen. Zo kan ik continu dingen van m’n bucketlist blijven strepen. Wordt vervolgd.

Met al deze wetenschap is het weer een ‘geruststellende’ gedachte dat wij dit weekend met zo’n 450.000 Nederlanders tegelijkertijd de Alpen inrijden. Opgedreven als een stel schapen. Natuurlijk denk ik dat ene slimme schaap te zijn die op zondag gaat…