Fabeltjes

Wie gelooft er nog in fabeltjes? Nou meneer De Uil misschien, maar ik niet, en zeker niet in goede voornemens… Traditioneel staan stoppen met roken en gezonder leven bovenaan het lijstje. Best lastig allemaal.

Stoppen met roken hoef ik niet (makkelijk, want ik ben nooit begonnen), maar ik hou wel van lekker eten en een drankje (verkleinwoord eigenlijk niet nodig). Kijk maar eens naar de vierdelige documentaire ‘Salt Fat Acid Heat’ en je krijgt vanzelf trek. Maar of dat zo verstandig is…

Als er een onderwerp is waarover veel fabeltjes bestaan, dan is het diëten en afvallen. Bijvoorbeeld dat je alleen kunt afvallen als je niks eet. Dat is gelukkig niet waar, afvallen of gezonder leven valt of staat bij een gevarieerd voedingspatroon. Zo kan iedereen bedenken dat je van ‘s avonds snacken niet gezonder wordt. De verleiding is groot. Je bent moe of het is heel gezellig (met een drankje). Vroeger na een avondje stappen nog even broodje shoarma halen; tegenwoordig noemen ze dat döner kebab ofzo. Alles wordt verhipt. Het was (blijft) gewoon lekker aan het eind van de avond als je iets gedronken hebt…

Net als de oliebollen tijdens Oud & Nieuw. Word je daar nu direct dikker van? Je zult er volgens wetenschappelijk onderzoek toch zo’n 39 gegeten moeten hebben om een kilo zwaarder te zijn geworden, blijkt. Als je er een paar balansdagen achteraan doet, en veel beweegt, dan valt het mee. Moet je verder geen verkeerde eetgewoontes hebben natuurlijk.

Vertelde hier al eerder over het fitnessprogramma dat ik doe met m’n oudste dochter. Het advies dat ik en m’n dochter krijgen van onze veel te blije en supersportieve ‘fitnesscoach’ is elke dag drie hoofdmaaltijden te eten en drie ‘afgewogen’ tussendoortjes. Vasten, zoals sommige diëten weleens voorschrijven (denk aan sportvasten) is dan ook niet verstandig. Het nadeel van maar twee- of driemaal per dag eten is namelijk dat het je stofwisseling vertraagt. Je hebt minder energie en kunt je slap voelen. Door langzamere stofwisseling sla je juist meer vet op. Kortom: gewoon ‘fijn’ zes maaltijden per dag met voldoende calorieën. Je verhoogt je stofwisseling en daarmee vetverbranding. Je vermindert zo je vetopslag. Om dit ‘metabolisme’ goed aan te wakkeren, is het wel van belang om veel water te drinken. Denk daarbij als uitgangspunt aan je lichaamsgewicht gedeeld door dertig. Ja, ja, ik ‘moet’ iedere dag dus ruim 2,5 liter water drinken. Heel veel water dus. Dat is geen makkie. Heb er een speciale waterfles (met meetpunten) voor aangeschaft.

Dit alles in combinatie met een flinke portie cardio- en coretraining. Vandaag zijn we nog onder handen genomen door onze coach. Op deze manier blijft je lichaam goed functioneren en voel je je de hele dag fit, energiek en sterk. “Zorg dus goed voor jezelf!” staat dan ook in ons fitnesshandboek.

Voor ons werkt het tot nu toe in ieder geval (gedeeltelijk). Zitten nu beter in ons vel, letterlijk en figuurlijk wel te verstaan. Wondermiddelen bestaan natuurlijk niet, dus een aanpassing van je levenspatroon is hiervoor wel noodzakelijk. Zo heb ik me tijdens de afgelopen Kerstperiode slechts één keer ‘vergrepen’ aan een kaasfondue (mmm, lekker). Heb eerlijk gezegd ook nog wel wat andere steekjes laten vallen, maar hoop dat enigszins gecompenseerd te hebben met extra beweging (lees: intensief skiën)… Eén ding is zeker. De bestrijding van overgewicht is ook ‘big business‘. Dieetboeken staan al jarenlang prominent in de top 10 boekenverkoop. Ieder jaar is er wel weer een nieuwe trend of hype, zo je wilt. Zo haalde Sonjabakkeren als nieuw woord nog de Dikke van Dale 10 jaar geleden. En Sonja zelf is er ook niet slechter – wel incluis vechtscheiding – van geworden.

Wellicht hebben jullie de afgelopen maand zelf zo’n boek onder de Kerstboom zien liggen en gekregen met welgemeende adviezen. Let op verborgen suikers. Wok niet in koudgeperste olijfolie. Zelfs één glas alcohol is slecht. Overgewicht kost tien jaar van je leven. Zitten is het nieuwe roken. Vasten verlengt je leven. Of ben je de afgelopen tijd gewezen op angstaanjagende Netflix documentaires, zoals: ‘Magic Pill‘, ‘That Sugar Film‘ en ‘ What the Health‘. Kijk en huiver zou ik zeggen…

Zo lag er voor mij onder de Kerstboom (van m’n vrouw natuurlijk) de ‘Supermarkt Survival Gids’, geschreven door Teun van de Keuken. Jawel, de man achter de slaafvrije chocolade van Tony Chocolonely. Het bedrijf, waarop hij ondertussen zelf flink kritisch is geworden. Hij is dan ook niet meer betrokken bij het merk. Van de Keuken geeft in z’n boek allerlei interessante tips om niet in de trucs en verleidingen van de supermarkt te trappen. De geslepen marketingmachines van de grootgrutters doen er alles aan om je zolang mogelijk in de winkel te houden en zoveel mogelijk te laten kopen. Tip die ik al eerder kreeg, was om nooit ‘hongerig’ de supermarkt in te lopen. Zorg dat je van tevoren iets gegeten hebt. Zo is het meeste fruit in de supermarkt onrijp, omdat men er toch vanuit gaat dat de klanten er continu in knijpen (rijp fruit zou te snel rotten en onverkoopbaar worden). Verpakkingen moet je binnenste buiten draaien om goed te kijken of de slogan op de verpakking “Biologische Meergranen Bakkersbollen” daadwerkelijk klopt. Dat blijkt gewoon witbrood te zijn. Er zit namelijk niet eens volkorenmeel in.

Zijn achtergrond als de ‘Keuringsdienst van Waarde-man’ komt duidelijk naar voren. Hij ontleedt feilloos alle verpakkingen met afbeeldingen van blije boeren, of termen als Streeckgenoot (met ‘ck’). Het gaat erom wie daadwerkelijk het product maakt en waar het vandaan komt. Dat niemand zich afvraagt wat al die misleidende termen betekenen. Heineken, kwam laatst met ‘extra vers’ bier. En iets gebrouwen met oergist. Wat betekent dat in godsnaam? Alles is tegenwoordig ‘ambachtelijk’… Je wordt continu in de maling genomen. Beter is het dan ook om onverpakte producten (zeker geen blikvoer) te kopen bij de ambachtelijke slager, groenteboer en dergelijke. En als het even lukt zelf een (mini) moestuin te creëren. Smaakt een stuk beter, kan ik uit betrouwbare bron zeggen.

Vraag is wat al die adviezen eigenlijk met ons doen?

Het grootste deel van de bevolking is daar niet zo mee bezig. Zij zien het als een inperking in hun keuzevrijheid. Studies (volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) wijzen uit dat mensen met weinig opleiding gemiddeld zes jaar eerder sterven, en gemiddeld vijftien jaar in minder goede gezondheid leven. Voorlichting lijkt de gezondheidskloof juist te vergroten, want deze bereikt vaak alleen maar de hoger opgeleiden.

Extreme diëten worden vaak gepromoot als de oplossing (lees: zijn een mooi verdienmodel). Denk aan koolhydratenvrij of het de laatste tijd populaire ‘periodieke vasten’. Met dit dieet eet je af en toe een tijdje niet, variërend van zestien uur tot enkele dagen. Verrassend genoeg is er ook aardig wat wetenschappelijk bewijs voor dat het vasten nut heeft. Enkele studies (op dieren weliswaar!) hebben uitgewezen dat periodiek vasten het risico op bepaalde kankersoorten verlaagt en het leven verlengt. Zal dan ook wel gelden voor de mens toch? Zeg het zelf maar… Voor mij werkt bewust en minder eten in combinatie met meer bewegen in alle opzichten het beste. Het moet namelijk wel leuk blijven. Ik wil mezelf niet te veel ontzeggen. Daarnaast drink ik nu inderdaad een paar liter water per dag. Dat is nog net niet genoeg voor mijn postuur trouwens leert het eerdere rekensommetje.

De gewetensvraag is of dit allemaal noodzakelijk is. We moeten toch ergens aan doodgaan. Er zijn ook voldoende onderzoeken die aangeven dat je niet eerder doodgaat door overgewicht. Wel heb je een veel grotere kans op diabetes type 2 en dergelijke. Dat helpt ook niet om oud te worden. Overal is iets aan te doen. Mijn vrouw heeft het volgende boek al voor mij besteld: Diabetes type 2? Maak jezelf beter.

Het is helder dat ik nog steeds overgewicht heb, maar thuis al lang géén overwicht meer. Of is dat ook een fabeltje?

 

de·mo·cra·tie (de; v; meervoud: democratieën)

1. staat(svorm) die aan het hele volk invloed op de regering toekent

Als je er de online-versie van de Van Dale op ‘naslaat’ vind je deze definitie. Voordat Wikipedia ontstond had je nog gewoon een Winkler Prins encyclopedie thuis en heette de Van Dale nog ‘Dikke van Dale’ vooral ook omdat het zo’n mooi enorm driedelig boekwerk was. Tijden zijn in veel opzichten veranderd. Zeker ook wat betreft hetgeen we ondertussen verstaan onder democratie.

Wij leven in een democratische rechtsstaat. Volgens het studieboek (volg nu vak Constitutioneel Recht) is democratie een staatsvorm die de gelijkwaardigheid van mensen als uitgangspunt neemt, zowel wat betreft hun invloed op het staatsbestuur als wat betreft hun bescherming tegen de staat. Een staat waarvan de organisatie erop gericht is dat burgers beschermd zijn tegen machtsmisbruik door de staat zelf noemen wij een ‘rechtsstaat’.

Op dit moment lijkt democratie meer te zijn verworden tot een omgeving waar men denkt dat iedereen maar van alles mag roepen, onder het mom van ‘vrijheid van meningsuiting’. Hierbij speelt al decennia lang massa media een belangrijke rol, maar sinds deze eeuw met name ook ‘social media’.

Nu is het politieke debat een compleet geregisseerd spektakel geworden, waarbij opponenten onder begeleiding van professionele experts in overredingstechnieken tegen elkaar ten strijde trekken in de arena. Hoe ‘sociaal’ zijn de Facebook’s en Twitters van deze wereld eigenlijk. Netals de commerciële TV zenders zijn zij ook (onderdeel van) beurgenoteerde bedrijven, die als enige doel hebben om de advertentie-inkomsten te maximaliseren. Dat lukt natuurlijk het beste als opmerkelijke zaken zoveel en vaak mogelijk ‘likes’ of ‘retweets’ krijgen. Alles is van seconde tot seconde te volgen, je kan erop reageren en ook nog anderen mobiliseren. De politicus moet dus met zijn ideeën en voorstellen direct in de smaak vallen om zieltjes te winnen. Hierdoor is de hele politiek bijna een ‘soap’ geworden, waarbij de politici zelf als acteurs fungeren, vaak tweederangs… Het gaat steeds minder over de inhoud, maar meer over de vorm.

Mooi voorbeeld hiervan is Donald Trumps overwinning in de Verenigde Staten. “Make America great again” en “Grab them by the pussy” gingen hand in hand. Het populisme heeft weer voedingsbodem gekregen. Zeggen dat je namens het hele (ontevreden) volk spreekt, werkt. Het heeft echter geen zin om alléén de populistische leiders aan te vallen, zonder naar de populistische kiezers te kijken. Ook is het te makkelijk om dit zomaar toe te schrijven aan de kloof tussen de elite en laaggeschoolden. Het gaat er mijns inziens om dat kiezers weer echt gaan meedoen en zichzelf vertegenwoordigd voelen door mensen, waarin zij zichzelf kunnen herkennen.

Zowel de Brexit, de verkiezing van Trump als vorige week Renzi’s referendum in Italië laten op pijnlijke wijze zien dat Westerse democratieën zijn gereduceerd tot ‘platte’ stemmingen. De uitwassen hiervan zijn allerlei referenda (zoals voor het associatieverdrag met Oekraïne), machteloze regeringen, steeds verder versplinterend partijenlandschap (bijna zestig geregistreerde partijen in Nederland) en de opkomst van het populisme in heel Europa. Het partijlidmaatschap ligt overigens op een historisch dieptepunt, dus jaarlijks een tientje bijdragen is nog te veel voor de zogenaamde achterban van deze partijen.

In de ogen van veel mensen heeft democratie dan ook zijn beste tijd gehad. Het probleem is mijns inziens niet zozeer de democratie zelf (het volk is echt wel betrokken bij wat er speelt), maar meer de primitieve manier van stemmen. Er zijn al ideeën om naast verkiezingen met verkozen volksvertegenwoordigers ook burgers uit te nodigen (middels loting en daardoor écht representatief) om mee te laten praten over de te volgen koers. Dit zou ook de bestaande kloof tussen burgers en bestuurders kunnen verkleinen.

Wellicht wordt het tijd dat de democratie zichzelf hernieuwt. Hopelijk lezen we in de toekomst een nieuwe definitie ervan. Was wel blij toen een trouwe bloglezer mij erop wees dat ook een rechtenstudent zichzelf al jurist mag noemen (dus niet in spé). Het staat in de Van Dale, dus klopt het. Maar je vindt het zo alléén in de complete papieren versie!