Zwanen

Het Zwanenmeer is misschien wel het beroemdste ballet ter wereld. Het is al 137 jaar oud en nog steeds raken liefhebbers betoverd hierdoor. Hetzelfde liedje lijkt een beetje te gelden voor onze Blauwe Zwaan, de Koninklijke Luchtvaartmaatschappij… We weten allemaal dat de KLM in 2004 haar zelfstandigheid verloor door samen te gaan met Air France. In de jaren ervoor was de KLM overigens bijna nooit in staat gebleken om een (flinke) winst te maken. Uit studies (IATA) is gebleken dat luchtvaartmaatschappijen in z’n algemeen structureel hogere kosten dan inkomsten hebben.

Het is dan ook altijd al zo geweest dat overheden bijspringen om deze maatschappijen in leven te houden; vanzelfsprekend met als argument dat dit voor de economie van cruciaal belang is.

Nu dat is ook precies het argument dat minister Wopke Hoekstra gebruikte toen hij bijna in het geheim – slechts een Kamerlid van elke fractie had hier van tevoren iets over in ‘t oor gefluisterd gekregen – in totaal bijna 750 miljoen (inclusief transactiekosten en nog een dikke fee van €1,1 miljoen aan de ABN Amro bank) spendeerde aan het kopen van wat meer KLM-aandeeltjes (om belang net als de Franse Staat op 14% te krijgen). De gemiddelde aankoopprijs voor deze aandelen bedroeg circa €12,50 terwijl het ondertussen ‘koerst’ op niveaus rond €10,50 – 10,60 (al zo’n 15% lager dus). Het belang dat de Nederlandse staat heeft, zal financieel waarschijnlijk sowieso weinig opleveren. Kortom: gaat ons als burgers nog meer kosten.

Als belegging is Air France – KLM niet een interessant bedrijf. Ook als ze commercieel goed bezig zijn dan door meer passagiers in hun vliegtuigen te jagen, dan nog wordt dit meestal teniet gedaan door stakingen (daar zijn die Fransen goed in) of hogere kerosinekosten. Zo ook was dit in het laatste kwartaal (van 2018) het geval, flink verlieslatend dus. Dividend heeft het bedrijf overigens al jaren niet uitgekeerd.

Vliegen is in de loop der tijd een commodity geworden. Hoe kan het dat je treinkaartje naar het vliegveld soms duurder is dan je vliegticket? Er zijn maar weinig zaken de afgelopen 30 jaar zo veel goedkoper geworden; men heeft berekend dat prijzen voor vliegen nu 50% lager zijn. Dat komt niet alleen door de toegenomen concurrentie, maar ook omdat overheden vliegmaatschappijen enorm subsidiëren door bijvoorbeeld géén accijns op brandstof te heffen. Er ligt in Nederland overigens nu wel een wetsvoorstel om vanaf 2021 een vliegtaks te heffen. Ook zit er trouwens géén BTW op vliegtickets. Vliegen zou eigenlijk verschrikkelijk veel duurder moeten zijn.

De ‘tegenstrijdige’ gevolgen van deze lage prijzen, zijn dat mensen steeds meer zijn gaan vliegen. Hierdoor worden de marges van vliegmaatschappijen groter, waardoor ze weer goedkopere tickets kunnen aanbieden, waardoor mensen weer meer gaan vliegen. Een vicieuze cirkel. Géén poreuze in dit geval.

De prijs is dan ook de belangrijkste factor voor het boeken van een vlucht. Vooral jonge mensen vliegen veel en ondanks dat deze groep steeds meer bewust is van klimaat, denken ze niet echt veel na over de impact van hun goedkope vliegreisjes. Logisch dus, dat luchtvaartmaatschappijen de prijs van hun tickets het liefst zo laag mogelijk houden. Daar gaan alle nobele klimaatdoelstellingen. Ik schreef al eerder over alle gevolgen van onze (plezier-) vluchtjes. Niks Puur Natuur, zoals ik eerder schreef.

Waarom dan deze ‘sublieme meesterzet’ van onze minister? Althans zo zien de politici het zelf… Diezelfde lieden willen controle krijgen. Nou dat lijkt me al lastig met slechts 14% aandelen bezit (net als de Franse Staat). Dit zorgt meer waarschijnlijk voor impasses binnen het aandeelhouderschap. Zelf spreken ze over invloed, zoals bijvoorbeeld het ervoor zorgen dat Elbers kon aanblijven als directeur van de KLM. Ondertussen is de grote baas van het Franse moederconcern (de Canadees Smith) juist wel benoemd tot commissaris bij de KLM. Een pyrrusoverwinning dus. In plaats van controle en/of invloed nastreven met een aandelenbelang, kan de Nederlandse Staat beter zoeken naar een manier waarop zij positieve impact kan hebben op het verminderen (of compenseren) van de negatieve effecten van vliegen op ons milieu.

Het is ook nog eens best verwonderlijk dat juist een VVD-kabinet zich verlaagt tot zo’n ingrijpende staatsinterventie. Die partij heeft toch ongeveer de vrije marktwerking tot het hoogste goed verheven. Zouden we dan ook post, energiemarkt, ziekenhuizen en thuiszorg weer met wat financiële overheidssteun moeten gaan reguleren? De NS ‘hoor’ je nu roepen dat ze ook wel wat meer muntjes van de staat willen krijgen. Het maakt het met de provinciale staten verkiezingen in aantocht allemaal niet makkelijker om een geschikte politieke partij te vinden om een stem aan te verlenen. Ik beginsel ben ik namelijk liberaal denkend. Ik vind dat we als mens een beetje voor elkaar moeten zorgen, maar bovendien ook vrij moeten zijn om iets moois en leuks van ons leven te maken. Het is echter op het moment niet zo makkelijk om daarbij de juiste partij te vinden. De VVD heeft het liberalisme – waaronder ‘gelijke kansen’ – al lang verworpen en is verworden tot een partij van geldgraaiende materialisten. In de politieke-integriteits-index staan ze dan ook fier bovenaan als grootste ‘boeven’. Dit heeft wel geleid tot de volgende geestige website: “isereenvvderopgestapt.nl”  Dat leest overigens als een slecht jongensboek; (buitenechtelijke) relaties, een pornohacker en natuurlijk een ‘Halbe Zijlstra’tje’.

Zo is er trouwens ook een website die bijhoudt hoeveel dagen Ajax al niet aan kop van de Eredivisie competitie heeft gestaan, maar het adres van die website ben ik ‘toevallig’ na 1.045 dagen even vergeten. Dat begrijpen jullie wel!

De PVV van Wilders en Baudet’s Forum voor Democratie bieden al helemaal géén alternatief. De PVV is een ‘one issue, one man partij’, terwijl Baudet een ijdeltuit is met behoorlijk racistisch gedachtengoed. De partijen aan de linkerkant van het spectrum hebben op dit moment ook niet de meest verfrissende lieden aan het front staan. Of D66 met Rob Jetten beter af is dan met Alexander Pechtold betwijfel ik. Kan me overigens best vinden in aantal standpunten van deze partij, maar lang halsstarrig blijven vasthouden aan een gekozen burgemeester en een bindend referendum helpt niet. De PvdA, SP en GroenLinks zouden misschien door een samenwerking nog ergens toe in staat kunnen zijn, maar daar lijken ze voorlopig nog niet aan toe te zijn. Blijft het CDA over, maar waar staan die nu eigenlijk voor, wel of geen kinderpardon, wel of geen klimaatakkoord? Ik weet het niet meer… 50plus ben ik gelukkig ook nog niet. Misschien dat ik dan toch voor een lokale uitweg moet kiezen. De provinciale kieswijzer heeft me daarbij geholpen; ik stem wel op U26gemeenten deze keer, lekker ‘provinciaal lokaal’ en wat meer groen in de omgeving.

Over zwanen gesproken… Ik voorzie dat de VVD als grootste partij met Rutte in de hoofdrol een langzaam stervende zwaan is.  Vraag is wel: ‘Welke Zwarte Zwaan komt er dan voorbij?’