Storm

Misschien kwam het door de titel van m’n laatste blog “#moe”? Of zijn het de erbarmelijk slechte prestaties van m’n favoriete Ajax? De complete uitbraak van het coronavirus? Vroeger was mijn associatie bij dat woord trouwens nog gewoon een lekker fris biertje met een citroentje erin! In mijn hoofd was er in ieder geval de afgelopen tijd onvoldoende ruimte voor het schrijven van een blog. Ik kreeg simpelweg even niks op papier. Je mag het wat mij betreft zelfs weer een ‘schrijversblok’ noemen. Het is me een keertje eerder overkomen. Misschien komt het nu door al die stormen.

We hebben Atiyah, Brendan, Ciara, Dennis en Ellen al gehad. Er schijnt overigens een hele gedachte achter het geven van namen aan stormen te zitten. Onderzoek heeft uitgewezen dat het bewustzijn van gevaarlijk weer wordt verhoogd als je stormen een naam geeft. De opvolgers staan dan ook al klaar, te weten Francis, Gerda en Hugh. Het mag duidelijk zijn dat het KNMI voor de naamgeving samenwerkt met Britse weerdiensten. Er is zelfs al een lijst bekend voor de rest van het alfabet. Zo kunnen we ook nog Jan, Kitty en Piet verwachten. Het mag dan zo zijn dat stormen met namen de communicatie vergemakkelijken. Het klinkt ook leuker als je hoort dat Ciara of Ellen naar je toekomt, dan dat er in de krant staat “er raast een storm over Nederland”. Toch denk ik dat dit ook zorgt voor (extra) onrust. Sportwedstrijden worden afgelast, mensen moeten binnen blijven of vluchten worden gecanceld. “Komt ze we wel of komt ze niet?” Zo heb ik Ellen al helemaal niet gezien. Het is bijna als een date die niet komt opdagen voor een eerste afspraakje.

Voor de KLM zijn het sowieso lastige tijden. Ook de uitbraak van het coronavirus helpt onze ‘Nationale’ luchtvaartmaatschappij niet; de te verwachte schade bedraagt €150 – 200 miljoen. De belegging van €744 miljoen, die minister Hoekstra met ons geld ‘ongevraagd’ heeft gedaan  – jullie weten wat ik daarvan vind – in dit bedrijf, verdwijnt langzamerhand als sneeuw  (heb ik hier al lang niet meer gezien) voor de zon (heb ik hier ook al lang niet meer gezien). Het aandeel ‘koerst’ vandaag rond €7,40. Dat is toch ruim 40% lager dan de €12,51 (gemiddelde aankoopprijs) waarvoor Hoekstra precies een jaar geleden een belang van 14% in KLM kocht. Ik weet niet of u uw geld door anderen laat beleggen, maar ik doe dat liever zelf, en dan verstandig (lees: mét rendement).

Om te bezuinigen heeft de KLM deze week drastische bezuinigingen aangekondigd vanwege het coronavirus. ‘Gelukkig’ gaat men niet bezuinigen op zaken die te maken hebben met het uitvoeren van de vluchten zelf. Dus we hoeven niet bang te zijn dat er onvoldoende getankt wordt. Kerosine is overigens nog steeds een van grootste kostenposten van luchtvaartmaatschappijen, ook al betalen ze er géén accijns over. Wat gaan ze wel doen? Ik lees in de kranten dat ze minder buiten de deur gaan vergaderen. Oeps, daar zullen restaurants in Amstelveen, waar hun hoofdkantoor zit, en omgeving niet blij mee zijn. Men gaat minder consultants inhuren en er is direct een aannamestop voor nieuw personeel uitgevaardigd. Investeringen in vastgoed en IT worden uitgesteld. Als dat maar goed gaat. Juist de chaos en vertraging, die ik altijd op Schiphol ervaar, bij onder andere de bagageafhandeling (vaak uitgevoerd door derden) roept juist om verbetering. Alléén reclamecampagnes die op korte termijn extra inkomsten genereren, mogen nog doorgaan. Dit alles zal het imago van de KLM en Schiphol niet helpen. Daar kan géén vliegschaamte tegenop.

Naar China en andere Aziatische bestemmingen wordt dus niet meer gevlogen vanwege het coronavirus. Dit laatste is op het moment ongeveer het enige waarover in de kranten geschreven wordt. Hiermee lijkt de stikstof crisis even helemaal verdwenen te zijn, terwijl er juist nu door de boeren twijfel is gezaaid over de stikstofberekeningen van het RIVM, hoewel een goede onderbouwing schijnt te missen.

Ik ga hier nu even niets ‘vinden’ van het coronavirus of de stikstof crisis. Daarover wordt al voldoende geschreven. Ik kan slechts aangeven, wat het met mij doet. Dit soort zaken zorgen bij mij toch voor onrust in het hoofd vanwege de onzekerheid, niet zo zeer de angst dat we allemaal ‘vergaan’. Dat laatste gevoel bespeur ik wel een beetje bij oudere mensen, zoals mijn eigen moeder. Die beginnen dan al snel over de Spaanse griep (1918-1820) – waar ze toch zelf écht niet zijn bij geweest, maar ze hebben wel andere en ergere onzeker tijden gekend – die naar grove schattingen 20 tot 40 miljoen levens eiste.

Onzekerheid is op zichzelf al géén prettig gevoel. Althans dat geldt voor mij; ik spreek voor mijzelf. Het coronavirus zorgt hier wel voor, zeker gezien de soms draconische maatregelen die men neemt. Hele dorpen die op slot gaan, zoals nu in Italië gebeurt. Dat is best heftig, zeker als je er woont. Zelf maak ik me ondertussen lichtelijk zorgen over de mooie reisplannen (naar Japan!), die we deze zomer met het gezin hebben. Hoe vaak lukt het nog om alle pubers hetzelfde leuk te laten vinden? We gaan het zien.

En als fervent belegger zie ik dat de beurzen de onzekerheid over het coronavirus ook niet fijn vinden. Met name de bedrijven die veel van hun (goedkope) spulletjes uit China halen, maken zich zorgen over het vullen van de schappen, of beschikbaarheid van onderdeeltjes voor het maken van hun producten. Dat scheelt ook weer een hoop zinloze ‘troep’. Minder vluchten van/naar Azië scheelt natuurlijk wel in de CO2 uitstoot. Om direct maar even weer het andere heikel onderwerp van deze tijd op te rakelen. In het weekend van 12 tot 16 maart schijnt het zo ver te zijn. Alle verkeersborden langs de snelwegen worden dan definitief vervangen. Het gaat om 4.000 borden. Het is mooie business voor de makers van verkeersborden, maar hoe duurzaam is deze vervangingsoperatie zelf eigenlijk?

Begrijp dat ze het niet met stickers gaan doen, maar dat daadwerkelijk de meeste borden ‘fysiek’ vervangen gaan worden. Men zegt de oude verkeersborden te gaan hergebruiken. Waar dan? Misschien in Duitsland. Daar geldt op dit moment nog een onbeperkte algemene maximumsnelheid op de snelwegen. Je mag zo hard als wil, waar het kan. De politiek dacht even aan beperking tot 130 km/uur, maar betekende zo ongeveer een revolutie en opstand. Het voorstel is dan ook weggestemd, maar het lijkt ook in Duitsland géén heilig huisje meer. Kunnen ze tegen die tijd mooi onze oude borden (her-) gebruiken.

Er woedt letterlijk en figuurlijk een flinke storm over Nederland. Of zoals ik een Zeelandse boswachter hoorde zeggen:

“Zo nu en dan een storm is zeker niet verkeerd. Het oude hout wordt dan opgeruimd waardoor er weer ruimte in de bossen ontstaat. Hierdoor komt licht naar binnen en daarvan profiteren allerlei organismen. Door zo’n omgevallen boom kunnen er ook kuiltjes ontstaan, waar vervolgens regenwater in komt en waar kikkers hun eieren in kunnen leggen. Kortom het is allemaal nog niet zo verkeerd.”

 

Het Kerst(gedoe)verhaal

Het klassieke kerstverhaal is natuurlijk simpel. Het is hartje winter, Jozef helpt de hoogzwangere Maria op een ezel en ze gaan naar Betlehem. Terwijl de vliezen al gebroken zijn, weigeren daar alle herbergiers hen, maar ze vinden gelukkig ergens een stal, waar Maria die nacht nog bevalt.

Je kunt het ook de meest slecht georganiseerde bevalling ooit noemen. Ik zou er zelf niet mee weggekomen zijn. Je weet dat je ‘s-nachts aankomt, géén hotel of niks geregeld; daar heb je toch Booking.com voor. Kwamen er vervolgens nog wat wildvreemde bezoekers, drie Koningen, langs. Daar had ik ook niet mee moeten aankomen. Die passanten hadden daarbij ook nog eens ongevraagde cadeaus – goud, mirre en wierook – meegenomen, terwijl iedereen weet dat er na de bevalling gewoon een goed glas bubbels geschonken moet worden mét beschuit en muisjes. Dan was het met het bedenken van een naam waarschijnlijk ook beter gegaan. Nu zal Maria wel gezegd hebben, en hoe gaan we het kindje eigenlijk noemen? Zegt Josef: “Ja ik doe ook m’n best hoor, Tjezus Christus”. “Ja, dat vind ik wel een goede naam”, zal Maria fluisterend en rillend van de kou geantwoord hebben.

Tot zover het échte Kerstverhaal. Eigenlijk zijn Kerst én gedoe een onlosmakelijk koppel. Daar kan menig relatie nog aan tippen… De één kan ongebreideld genieten van dit koppel, terwijl de ander bij alleen al het idee in stress schiet. En tot ver in januari moet herstellen van deze jaarlijkse ramp. Kerst én gedoe gaan hand in hand door decemberland en verarmen of verwarmen menig familieband. Zelf ben ik – opgegroeid met alléén m’n moeder (beetje respect voor ons allebei!) in een kleine familie – niet echt groot geworden met ‘t zogeheten Kerstfeest. Ondertussen weet ik ook dat verplicht gedoe en gezelligheid eigenlijk niet goed samen gaan. Daarnaast hebben wij als gezin juist in de Kerstperiode een aantal droevige dingen meegemaakt in het verleden. Het overlijden van dierbaren vergeet een mens nooit.

In Nederland ziet de Kerst er traditioneel als volgt uit. De Eerste Kerstdag vier je met familie. Dat betekent voor véél mensen een uitdagend avondje met een schoonmoeder, zus of zwager waarmee je eigenlijk net niet zoveel hebt. Daarom hebben we waarschijnlijk bedacht dat we op Tweede Kerstdag met z’n allen (héél Nederland dus) iets leuks gaan doen en er op uit trekken. Dat betekent vaak urenlang in de file staan om ergens te komen, denk daarbij aan attractiepark of meubelboulevard. Dat laatste is eigenlijk ook een attractiepark. Het lijkt wel weer een beetje op het kuddegedrag als iedereen tegelijkertijd de berg opkruipt richting de skipistes.

Dat skiën of een mooie verre reizen maken, is ook wat wij met ‘t gezin het liefste doen in deze Kerstperiode. Tegenwoordig durf je zoiets bijna niet meer te zeggen. Reizen is natuurlijk verre van duurzaam. In ‘Ho ho ho’ schreef ik al over de ‘Groene Revolutie’ en in ‘Puur Natuur’ rekende ik al eens vóór hoe groot de CO2 uitstoot is bij al dit soort reisjes. Om te beginnen zou vliegen een stuk duurder moeten zijn, betoogde ik in ‘Zwanen’. Recent bekende ik ‘hardop’ mijn hypocrisie bij het schrijven over wat je denkt dat je bent of over wie je wilt zijn. Papier is geduldig. Het moeilijkste is om het uit te voeren. Het is dan ook niet verrassend dat de woorden ‘klimaatspijbelaar’, ‘vleeswroeging’, ‘klimaatdrammer’, ‘ecopopulisme’ en ‘bezorgschaamte’ in de shortlist staan om dit jaar te worden verkozen tot ‘Woord van het jaar’. ‘Vliegschaamte’ verloor trouwens bij deze verkiezing vorig jaar nipt van ‘Blokkeerfries’.

De excuses om ons ‘slechte’ gedrag goed te praten worden ook steeds vindingrijker. Hoor m’n vrienden bij de zoveelste vlucht tegenwoordig zeggen: “Maar ik maak alleen nog gebruik van lijnvluchten”. Onder het mom van ook zonder mij gaat ‘t vliegtuig toch de lucht in. Of zoals de organisatie van de Grand Prix Formule 1 van Zandvoort zegt: “bezoekers van de Grand Prix veroorzaken op dat moment elders geen uitstoot” en “we doen ter compensatie een paar races minder komend jaar”. Maar geloof me als ik zeg dat het beoogde racespektakel volgend jaar sowieso doorgaat. De bemoeienis van Prins Bernhard (junior) zal ervoor zorgen dat Verstappen in z’n Red Bull voor een uitzinnige menigte op Nederlandse bodem de strijd aan kan gaan met een handvol concurrenten van Mercedes en Ferrari. Want laten we eerlijk zijn, Verstappen is dit jaar als derde geëindigd in een kampioenschap, waaraan eigenlijk maar vijf man meedoen. Toch kijk ik graag op TV naar de races, al is het maar omdat één van mijn dochters helemaal fanaat is geworden. Kan bijna niet wachten op de documentaire die ‘as we speak’ gemaakt wordt over de realisatie van ‘The Dutch Grand Prix’, genaamd ‘De Zandvoort Formule’. Hierin worden een VVD wethouder, een boswachter en een GroenLinks raadslid gevolgd. Vooral die laatste schijnt interessant te zijn, want hij heeft vóór de Grand Prix gestemd, erg tegen de lijn van zijn eigen partij in, omdat hij hoopt dat het evenement geld naar Zandvoort brengt waarmee het verval van het dorp kan worden tegengegaan. Ik ben benieuwd hoe de zaken voor hem gaan uitpakken…

Zoals m’n trouwe bloglezers weten, ben ik een groot liefhebber van documentaires. Het recente Internationale Documentaire Festival in Amsterdam (IDFA) was dan ook weer een grote snoepwinkel. Als eerste zag ik “My Rembrandt”. Deze bijna spannende documentaire met allerlei verhaallijnen, waarin uiteraard de passie van Rembrandt-liefhebbers centraal staat, liet weer eens zien wat kunst allemaal met mensen kan doen. Dat zagen we ook vorige week toen een vastgetapete banaan aan een witte muur ‘viral’ ging. Moest meer lachen om de talloze geestige parodieën en inhakers, zoals die van de worst van de lokale slager. U heeft ze vast en zeker ook voorbij zien komen. Wat ik ervan vind? Lees nog even ‘Géén kunst‘.

En natuurlijk was er tijdens IDFA ook zwaardere kost. Zo zag ik de winnaar van de publieksprijs ‘For Sama’. Het is een hartverscheurende film over het oorlogsgeweld in Aleppo, gezien door de ogen van de 26-jarige Syrische burgerjournalist Waad al-Kataeb. Ze draagt de film op aan haar pasgeboren dochter, Sama. “Ik wil dat je begrijpt waarom je vader en ik deze keuzes hebben gemaakt, waarvoor we vochten.” En ik kan zeggen dat de gruwelijke beelden blijven hangen, maar vooral de moed van deze jonge mensen, die op de meest onmogelijke plek op aarde  – op dat moment – blijven strijden voor hun idealen. De film draait vanaf maart ook in de bioscoop. U bent gewaarschuwd. Er is niets feestelijks aan. Dan is het gedoe met Kerst allemaal ‘kinderspel’.

Overal is tegenwoordig gedoe. Je leest en hoort erover. ‘Gedoe op ‘t werk’ is voor iedereen herkenbaar toch? ‘Bij verandering hoort gedoe’, vraag het maar aan de Brexiteers. ‘Rekening houden met je buren voorkomt gedoe’, zeg ik regelmatig als buurtbemiddelaar. Het liefst willen we allemaal ‘goedkoop en géén gedoe’. En na deze Kerstperiode komt altijd weer die uitdaging ‘gezond zonder gedoe’.

Als je dat laatste héél rigoureus wilt aanpakken, dan kan je kijken naar documentaire ‘The Game Changers’. De nadruk ligt hierin op de beeldvorming rondom het eten van vlees en hoe vele atleten presteren middels een plantaardig dieet, waar die groep voorheen werd geassocieerd met vooral dierlijke proteïnen. En een topatleet willen we allemaal zijn, of in ieder geval het figuur ervan hebben. Dacht even dat we ons tot het ‘veganistengeloof’ gingen bekeren. Voor de mannen zeg ik alvast dat er interessant onderzoek over erecties in besproken wordt. Kunnen vrouwen overigens ook hun voordeel mee doen. Hoewel de documentaire zich volledig focust op sporters, laat het ook de impact van vleeseten zien op mensen, zoals jij en ik. Het heeft mij in ieder geval toch aan het denken gezet (lees: geïnspireerd) om als omnivoor bewuster en vaker direct te kiezen voor plantaardig voedsel, maar het hele leven moet nu ook weer géén ‘strafexpeditie’ worden.

Ik wens jullie allemaal dan ook weer een ‘Vrolijk Kerstfeest’ met of zonder al teveel gedoe!

Recessiebestendig

Ben jij recessiebestendig? De definitie van een recessie is volgens onze eigen Dikke van Dale (online) “een periode van economische achteruitgang”.

Wat betekent dat nu precies? Een recessie is een conjunctuurfase die gekenmerkt wordt door een terugval van de groei van economische activiteiten gedurende een periode van tenminste twee opeenvolgende kwartalen. Is dat nu achteruitgang? Het is in feite het ‘stoppen’ van de groei, die we allemaal verwachten of hopen… Hoe ernstig is dat? Misschien is het wel ‘gezond’ om niet telkens meer te willen. Bij een recessie daalt het nationale inkomen van een land. Wat was ‘nationaal inkomen’ ook alweer precies? Ik pak even de economieboeken van één van m’n dochters erbij. Ze liggen al een tijdje onaangeroerd op tafel; maar dat is even een andere zorg. Bij Nationaal Inkomen kijken we naar hoeveel inkomen verdiend wordt met Nederlandse productiefactoren. Dat kan dus ook de winst van een Nederlands bedrijf dat in China produceert zijn. Denk aan alle spulletjes, die we – gezien de waarde van het bedrijf – graag bij de Action kopen. Hoe duurzaam de zeeschepen met containers zijn, die dit allemaal hiernaar toe brengen, zal ik hier niet opnieuw ter discussie stellen. Daar maak ik niet iedereen gelukkig mee.

Aan de ander kant telt het (steeds stijgende) salaris – als beloning voor z’n ongekend goede spel – van de Ajacied Ziyech, die in Nederland werkt, nu juist weer niet mee. Hij is Marokkaan, althans speelt voor het Marokkaanse elftal. Gelukkig tellen de door Matthijs de Ligt – ik noemde hem al eens ‘de Komeet’ – verdiende eurootjes bij Juventus wel weer mee voor ‘ons’ Nationale Inkomen. Het gaat dus om het totaal verdiende geld (loon, huur, interest, winst) door het gebruik van Nederlandse productiefactoren. Als we spreken over Binnenlands Inkomen – dat is iets anders dus – dan bedoelen we alle primaire inkomens die in een jaar op Nederlands grondgebied zijn ontstaan. Tot zover even een korte economieles. Hopelijk doet m’n dochter haar boeken binnenkort weer eens open.

Als je de kranten moet geloven is de vraag niet zo zeer of er een recessie komt, maar wanneer… Hun advies is om een spaarpotje aan te houden. Interessanter is het misschien om te kijken welke psychologie achter het fenomeen ‘recessie’ zit. Ik denk namelijk dat we het elkaar voor een groot deel aanpraten. Het lijkt mij overigens altijd goed en verstandig om een spaarpotje aan te houden.

Het woord ‘recessie’ lijkt echter ook ons gedrag extra te beïnvloeden. We gaan nog minder uitgeven, bedrijven verdienen daardoor minder en gaan vervolgens hun mensen minder belonen of zelfs ontslaan met een stijgende werkloosheid tot gevolg. Tsja, zo wordt de angst voor een recessie een ‘self fulfilling prophecy’. Hoe werkt dat? In de economie gaan veel verhalen de ronde. Sommige verhalen gaan ‘viral’ en gaan in de hoofden van mensen zitten. Een eeuwenoud voorbeeld is de angst dat machines onze banen inpikken. Dit speelt al sinds de jaren 1830 toen de eerste machines de taken van landarbeiders overnamen. Op dit moment denken we dat Artificial Intelligence dezelfde gevolgen zal hebben.

Ook zo’n verhaal is het idee dat we aan een vooravond staan van een recessie. Mensen worden gegrepen door de ‘conjunctuur’. Ze zeggen dat het nu tijd is voor een recessie. Uiteindelijk komt deze er omdat mensen denken dat het gaat gebeuren.

Nog een voorbeeld van zo’n verhaal: Tarieven en handelsoorlogen zijn slecht voor de wereldeconomie. Dit verhaal heeft zich door de eeuwen heen zo ontwikkeld, terwijl het daarvóór nog een manier was om geld te verdienen. Die Trump snapt óók dat laatste principe prima.

Even terug naar de verhalen, die we elkaar vertellen. Roddelen is daar ook een mooi voorbeeld van. We associëren roddelen allereerst met iets negatiefs, maar het kan ook iets constructiefs zijn. Zo kan het kletsen ook over positieve zaken gaan en is het niet altijd bedoeld om elkaar zwart te maken. Mensen die veel over elkaar praten, hebben in ieder geval enige interesse in elkaar (‘top of mind’). Het kan dus ook zorgen voor een hechtere band, als het vertrouwen daarvoor al niet teveel beschadigd is door negatieve roddels. Het roddelen is natuurlijk ook een vorm van sociaal vermaak. Het blijkt overigens dat we – uit angst dat er over ons gesproken wordt – ons gedrag aanpassen. Het kan motiverend werken om je beter te gedragen en minder of géén normoverschrijdend gedrag te vertonen. Zo kan het er in deze tijden toe leiden, dat we met z’n allen iets bewuster en duurzamer worden. Dus je inderdaad afvragen of Zwarte Pieten (in de oude vorm) eigenlijk niet je reinste racisme was. Jullie weten al wat ik van dat hele Sinterklaasfeest vind. En dat we bij het kopen en gebruiken van allerlei spulletjes wat beter zouden moeten nadenken hoe het tot stand is gekomen en welke impact dat heeft.

Hierin schuilt ook direct het grootste gevaar. We denken dat onze overtuigingen en waarden bepalen wie we zijn. Ik spreek hier overigens voor mijzelf. Mijn woorden en daden volgen regelmatig verschillende wegen en blijft het uiteindelijk bij niets meer dan goede bedoelingen. Vaak zeg ik meer dan wat ik doe. Een blog schrijven over wat je denkt dat je bent, is heel gemakkelijk; het moeilijkste is om het uit te voeren. Het blijft regelmatig bij grootse woorden of goede bedoelingen.

Ook ik heb de neiging om in m’n comfortzone te blijven, hoewel ik wel eens anders heb beweerd. Het zijn juist onze angsten, die ervoor zorgen dat we onze gedachtes niet omzetten in daden. Een dokter in de psychologie – Walter Riso – zei het eens zo:

“Het maakt niet uit wat je zegt of hoe je jezelf rechtvaardigt; je bent wat je doet. Je gedrag spreekt voor je, het verraadt je, het wijst naar jou.” 

Als we dan toch jaren van grauwe economisch middelmaat voor de boeg hebben, zoals ik vandaag in de krant las, dan kunnen we er beter maar een mooiere en duurzamere wereld van maken. Wél of géén recessie? In ieder geval persoonlijke groei en ‘rijkdom’…   

Baardmannetjes

Nu denkt iedereen direct aan onze koning Willem-Alexander, maar we vergeten dat baardmannetjes eigenlijk hele bijzondere wilde vogeltjes zijn. Deze kleine zangvogeltjes met een lange staart, een dunne spitse snavel en korte pootjes hebben een mooi oranjebruin verendek. Het mannetje heeft opvallende baardstrepen, die bij het vrouwtje juist ontbreken. Ook niet onbelangrijk is dat de baardmannetjes monogaam zijn. En zeker voor zangvogels is dat niet zo vanzelfsprekend. Zo zijn de bekende koolmezen de grootste vreemdgangers. Zo’n 10 procent van de mannetjes die jongen eten geeft, is niet de vader van de kleintjes. Het verhaal gaat dat in de ‘grotemensenwereld’ het percentage ongeveer gelijk hieraan ligt. Met deze introductie wil ik overigens niet de grote (vogel-)kenner uithangen, want dat is hier thuis absoluut m’n lieve ega.

Na het zomerreces bedacht ik me vandaag op de ‘World Beard Day’ (ook wel de ‘Internationale Dag van de Baard’ genoemd) eens ‘luchtig’ met een nieuwe blog uit de startblokken te schieten. Graag heb ik het met jullie dan ook over mannen met baarden. Na zo’n zomerperiode zie je ze steeds vaker. Zelf draag ik ook al een paar jaar een baard (-je). Waarom doen mannen dat? Natuurlijk niet alléén uit luiheid, zoals sommigen zullen zeggen.

Het schijnt wetenschappelijk bewezen te zijn – volgens ‘The Journal of Evolutionary Biology‘ – dat de man met een volle baard geschikt is voor een lange relatie. In een serie van foto’s had dezelfde man met behulp van Photoshop lichte stoppels, zware stoppels, een volle baard en tenslotte was hij ook gladgeschoren. Dat laatste viel bij de vrouwen helemaal niet in de smaak. Zo’n man was niet aantrekkelijk voor een lange relatie, maar ook niet voor een korte relatie en zelfs niet voor een ‘one-night-stand’. Tsja dan moet je toch écht iets anders. Mannen met zware stoppels, daarna met lichte stoppels, scoren het beste voor een korte relatie of een ‘one-night-stand’. Maar voor de lange relatie – dat willen we toch allemaal!? – werkt de volle baard dus het beste.

De baard wordt door vrouwen geassocieerd met dominantie. Bij vrouwen heerst het diepgewortelde verlangen van een beschermer. Dit zou betekenen dat deze ‘caveman’ ervoor zorgt dat er een goed stuk vlees op tafel komt. Of een quinoa salade natuurlijk. Daarnaast lijk je met een baard vaak een stuk ouder. Vrouwen delen liever niet het bed met een broekie met een blotebillengezicht, maar juist met een volleerde en volwassen man. Ik verzin dit niet hè! Dit is allemaal nog ‘studiemateriaal’…

Nu ook onze koning aan de baard is gegaan (en vele andere heren van Koninklijke Huize in binnen- en buitenland zijn hem al voorgegaan), is de gewetensvraag hoelang de baard ‘hip’ blijft. Ik durf het niet te zeggen. Voor Willem-Alexander mét baard komen overigens voorlopig nog géén nieuwe postzegels en munten. PostNL heeft overigens al wel een voorbeeld hiervan laten maken. Ook zij gaan met hun tijd mee.

Zelf denk ik overigens dat er een andere reden (dan de charmeur zijn) is om als man (ik bedoel dus niet Conchita, die vreemde songfestivalverschijning destijds) baarddragend te zijn. Het doet je wijzer en meer volwassen overkomen. Op die manier denk je je te kunnen onderscheiden van je eigen jeugdige ‘ik’, waarmee je een nieuwe of volgende periode inluidt.

In beginsel lijkt het niet hoeven scheren heel praktisch (lees: gemakzucht), maar uiteindelijk moet je ook een baard bijhouden. Heb al wat tondeuses versleten. Daarnaast word je als baarddrager nog wel eens als boef gezien. Althans zo heeft zeker in het begin m’n eigen moeder mij zo gezien. Dat begon voor haar te veranderen toen de eerste beroemde acteurs ook aan de baard gingen.

De echte diehards gaan trouwens voor een ‘yeard’. Dat is een baard die je een jaar lang laat staan zonder er iets aan te doen. Volgens mij gaat dat er op een gegeven moment vrij onsmakelijk uitzien. Allerlei hippe barbershops bieden hiervoor de oplossing. Heb er wel eens ééntje in Amsterdam bezocht (ik had het cadeau gekregen), maar dat eindeloos gescheer en gepluk aan m’n gezicht – zat er wel bijna een uur geloof ik – was niks voor mij.

In Nederland wordt de baard nog een beetje miskend, hoewel de barbershops (zeker in Amsterdam) als paddenstoelen uit de grond schieten. Zo wordt Wereld Baarddag (elk jaar op de eerste zaterdag van september) in andere landen op gepaste wijze gevierd. Baard dragende mannen gaan met elkaar naar een bar en samen als echte ‘cavemen’ barbecueën. Er zijn zelfs gedurende het jaar allerlei competities voor de mooiste baarden en snorren. Onderschat het niveau niet, zou ik zeggen. Kijk zelf maar (hier en hier).

Zo hou ik ook m’n behaarde gezicht nog maar even, want de gevleugelde woorden hier thuis zijn nog steeds: ‘hij houdt van haar, en zij houdt van haar’. Het helpt natuurlijk dat mannen met baarden soms ‘de goden der aarde’ genoemd worden. Denk overigens dat die vergelijking meer komt door Sinterklaas en Jezus. Inderdaad allemaal mannen met baarden.

Komkommertijd

Richting het zomerreces beleeft het nieuws niet echt zijn hoogtepunt, hoewel Trump z’n best blijft doen om de gemoederen bezig te houden. Ook in het Epstein-dossier duikt zijn naam regelmatig op. Zo vindt Trump die Epstein een ‘leuke gozer’ en er voegt er achteloos aan toe: “Men zegt zelfs dat hij net zo van mooie vrouwen houdt als ik, zij het een tikje aan de jonge kant.” Zo bezien is de term ‘Komkommertijd’, die ooit bedacht is voor (weinig) nieuws in de zomerperiode, wel toepasselijk.

Dit is ook de periode, waarin veel kinderen hun basisschooltijd afsluiten met de traditionele musical. Voor ons alweer heel wat jaren geleden. Dat kan behoorlijk wat teweeg brengen. Zo gingen recent ouders naar de rechter om af te dwingen dat hun kind – blijkbaar een draak van een ventje – toch mee mocht doen met de eindmusical. Hopelijk heeft hij een mooie rol gekregen in hun musical ‘Gewoon Super’. Ik dacht zelf voor hem aan die van ‘mystery shopper’… En z’n ouders kunnen gewoon lekker thuisblijven.

Ik weet nog goed dat ik zelf destijds – bijna 40 jaar geleden – niet zo graag mee wilde doen (lees: ‘in beeld wilde zijn’) bij dit soort zogenaamd vrolijke doch verplichte activiteiten op de basisschool. Mijn moeder moest er nog een keer aan te pas komen om mij te bewegen ergens wel aan mee te doen. Zoiets kan ik mij nog vaag herinneren. Je kunt je dan ook best afvragen of iedereen dus wel zo graag mee wil doen aan zo’n eindmusical. Zo was ik ooit bij zo’n schooluitvoering een keer de ‘verteller van het verhaal’ (tegenwoordig heet dat chique ‘voice over’), zodat ik in ieder geval niet zichtbaar was voor het publiek. Ook ben ik wel eens het (onzichtbare) achtereind van een koe geweest… Van die podiumangst van toen is nu (helaas) niet zoveel meer te merken. Ik laat me tegenwoordig graag horen en zien. Hoewel ik recent natuurlijk wel een stuk volwassener ben geworden…

In dat kader had ik deze week een bijzondere culturele ervaring. Altijd aardig zo’n jarige vriendin van ons, die iets ‘leuks’ heeft bedacht! Wij gingen met een gezellige groep naar het openluchttheater in het Amsterdamse Bos. Ik was er zelf nog nooit geweest, terwijl ik toch al héél wat jaartjes in de buurt kom. Daar was een uitvoering van de 3 Musketiers door het theatercollectief ‘De warme winkel’. Nou warm zou je het er bijna wel van krijgen. Na een wat gezapige start – ‘herkende’ mijzelf wel in de rol van één van de spelers als achtereind van een paard – sloeg het bloot ons (er waren ook pubers bij) aan alle kanten om de oren. Behoorlijk hilarisch was de rol van een groep kabouters, die continu hun blote konten lieten zien, als ‘tegenpartij’ voor de heldhaftige Musketiers. En als klap op de vuurpijl werden we ook nog verrast door stel pratende Musketieten (correct gespeld; géén typefout). Als je benieuwd bent, wat je je daarbij moet voorstellen, dan zou ik zeggen. Ga zelf deze zomer nog naar het Amsterdamse Bos. Mijn advies: zoek wel een zwoele zomeravond uit! Ook wel zo fijn voor de kabouters in het bos.

Ondertussen zie ik dat iedereen weer de wijde wereld intrekt voor een ongetwijfeld welverdiende zomervakantie. Ik merk om mij heen weinig van vliegschaamte: Amerika, Canada, Brazilië, Curaçao, noem het maar, je rijdt er niet zomaar even naartoe (laat staan met de trein). Zelf zijn we ook zeker niet heilig, maar we blijven deze zomer met onze ‘zuinige’ dieselbak (‘ahum’), wat dichter bij huis. Al is het maar om de kans op een gezamenlijke gezinsvakantie nog enigszins te vergroten. Onze dametjes hebben zo langzamerhand allemaal hun eigen schema’s. Dit is ongetwijfeld een (geheime) manier om ouders alvast te laten wennen aan het ‘lege-nest-syndroom’. Het is een term, die steeds vaker valt in onze vriendenkring.

Als prille ouder krijg je al ingepeperd dat er ooit een einde komt aan de intensieve zorg voor je kinderen: ‘Geniet er nog maar van: straks zijn ze het huis uit!’ Nu in de puberfase van onze kinderen klinkt dat soms wel als muziek in de horen, maar nu de eerste (van de drie) het huis uit zal gaan, is het toch even slikken. Aan het eind van deze zomervakantie gaan we de eerste spulletjes verhuizen voor onze oudste dochter, die daar op kamers gaat wonen (nog in onderhuur). Ze heeft de sleutel al. Gelukkig heeft zij niet voor het hoge Noorden (‘er gaat niks boven Groningen’ is niet voor niks de slogan) gekozen, maar strijkt zij neer in het nabijgelegen Utrechtse. Stap voor stap worden we voorbereid op het compleet lege nest.

Wat zelfs in deze tijd van het jaar gewoon doorgaat, zijn de burenruzies, zo blijkt. Mijn vrijwillige ‘baantje’ als buurtbemiddelaar – wij gaan overigens altijd als een buurtbemiddelingskoppel van man en vrouw op pad – is nog steeds erg boeiend. Het is goed dat ik af en toe even uit m’n eigen ‘ghetto’ gehaald word. Ik vind het ook behoorlijk spannend soms. Het is toch iets anders dan een Rijdende Rechter, die op een veilige afstand, gewapend met een camera komt kijken naar mensen en dingen die hij niet kent. Hij krijgt applaus, wordt ervoor betaald en eindigt altijd met “dit is mijn uitspraak en daar zult u het mee moeten doen”. Wij komen meestal ‘koud’ binnenvallen bij mensen.

Vanzelfsprekend mag ik niet teveel uitweiden hierover (vanwege de privacywetgeving), maar ik kan wel zeggen dat het veel voldoening geeft als mensen, die elkaar eerst bijna ‘dood wensen’ uiteindelijk handen schuddend en ‘huggend’ naar buiten lopen. Iemand vroeg me hoe ik dat voor elkaar had gekregen. Dat geheim kan ik wél verklappen. Op mijn spiekbriefje stonden de volgende (korte) zinnetjes:

Je bent …… (aangevuld met een bepaalde emotie/gevoel)

…… is belangrijk voor jou. (erkenning van de zorg/wens)

Je bedoeling was …… (reflectie)

Je hebt behoefte aan …… (‘wat iemand graag zou willen’)

Zo heb ik mij in deze – óók voor mij een beetje (‘business-wise’ lijkt iedereen al op vakantie) – ‘Komkommertijd’  toch nog nuttig weten te maken, waardoor enkele buren in hun wijk ongetwijfeld een betere zomerperiode tegemoet gaan.

Fijne vakantie allemaal!

Volwassen

Eindelijk 50 maar nu moet ik nog volwassen worden. Qua uiterlijk word ik helaas wel op leeftijd geschat; daar ‘helpen’ die recent gekregen grijze haren (drie puberdochters brengen ‘kopzorgen’!) flink bij. Toen ik een paar jaar geleden nog studeerde – jullie wel bekend, versie 3.0 – kreeg ik nog wel eens het voordeel van de twijfel van m’n studiematties. Die jonge studenten van 18, 19 jaar konden moeilijk een inschatting maken dat iemand van (bijna) hun ouders’ leeftijd tegelijk met hen studeerde.

Volwassen worden dus… Er is zelfs onderzocht wanneer een jongen pas écht volwassen wordt. Dat is gemiddeld op de leeftijd van 43 jaar. Bij vrouwen gebeurt dit gemiddeld 11 jaar eerder. Acht op de tien vrouwen gelooft zelfs dat hun partner het kinderachtige gedoe nooit ontgroeit. Die ‘statistiek’ kan ik onderschrijven. En het wordt nog mooier (volgens het Britse onderzoek waarover de Daily Mail eens schreef –  zeg maar het niveau van De Telegraaf):

De vrouw beslist. Twee keer zoveel vrouwen voelen zich de volwassen persoon in hun huidige relatie. Een kwart heeft het gevoel dat zij degenen zijn die de belangrijke beslissingen maken in hun relatie, evenveel dames willen dat haar partner meer over zichzelf praat en over zijn gevoelens. Drie op de tien dames heeft al een relatie beëindigd omdat ze haar geduld had verloren met een kinderachtige man. Bijna de helft heeft al een relatie gehad waarbij ze het gevoel had dat ze de moeder van haar partner moest spelen.

Tekenen van onvolwassenheid zouden zijn: zwijgen tijdens ruzies (herkenbaar), niet kunnen koken (klopt ook) en steeds dezelfde moppen en verhalen vertellen (iets met servetjes, ‘ondersteboven’, viltjes)…

De gemiddelde Britse vrouw moet haar geliefde minstens een keer per maand vertellen dat hij zich naar zijn leeftijd moet gedragen, dat is gemiddeld 14 keer per jaar. Toch is een kinderachtige partner niet per se negatief: vier op de tien ondervraagden is van mening dat dit belangrijk is in een relatie, omdat het de dingen leuk en fris houdt. Een derde denkt dat een beetje kinderachtige eigenschappen helpen om een band te scheppen met kinderen.

Het mag (voor mij) duidelijk zijn. Volwassen worden gebeurt niet automatisch met de jaren. Of zoals een mooie wijsheid zegt: “Maturity is achieved when a person postpones immediate pleasures for long-term values” – Joshua L. Liebman

Ouderdom komt wel automatisch; ik noemde al de grijze haren. Stramme gewrichten ook. Dat merkte ik de afgelopen week tijdens een mooie fietstocht naar Hamburg (425 km in drie dagen). Het is overigens wel een luxe om daarvoor de tijd te hebben.

Ouder worden kan iedereen, maar volwassenheid ontwikkelen is best lastig. De allereerste vraag is natuurlijk wat volwassenheid kenmerkt. Daar ben ik eens over gaan nadenken. Als uitgangspunt heb ik genomen dat ik voor mijzelf op de drempel sta van volwassen worden. Af en toe moet je iets positief benaderen om er verder mee te komen…

Als je jong bent, vind je het belangrijk om serieus genomen te worden (zeg maar zo’n ‘ego dingetje’). Denk dat volwassen mensen niet alles wat ze denken geloven en meer in het ‘hier en nu’ leven. Voor mij zijn m’n blogs een mooie manier om hierop te reflecteren.

Als je volwassen bent besef je dat de realiteit is wat het is. Je kunt daar niks aan veranderen. Zeuren over de realiteit heeft dan ook geen zin. Acceptatie is beter. Dat betekent echter niet dat je machteloos bent. Als je de realiteit ziet, moet je juist je verantwoordelijkheid nemen. Je kunt veel betekenen voor je omgeving, maar moet daarvoor wel de aandacht hebben. Bedenk dat je acties van vandaag invloed kunnen hebben op het leven van morgen. En daarmee op de levens van de mensen om je heen.

Natuurlijk zorgen volwassen mensen ook goed voor zichzelf. Je wilt het ook nu leuk hebben. Daarom zeg ik altijd: “Spaar géén geld, maar spaar mooie momenten!”

Investeer daarnaast in zaken die blijvend geluk en voldoening opleveren, zoals relaties, gezondheid en persoonlijke groei. Zo hoop ik dat m’n mediation opleiding hierin een beetje helpt. Het begint met goed luisteren zonder oordeel.

En is dit eigenlijk wel de juiste definitie van ‘volwassen worden’? Interessant is ook hoe dertigers – de ‘Millennials’ – hiermee omgaan. Nou die blijken het behoorlijk zwaar te vinden. Was vroeger een vaste baan, koophuis en gevulde koelkast nog een teken van volwassenheid, tegenwoordig is iedereen aan het freelancen en is het kunnen beschikken over iets belangrijker dan bezit van de zaak. Zeg maar de ‘deeleconomie’. Zij stellen zich continu de vraag: “Wanneer heb ik mijn leven op orde?”

Zo lijkt het dat zowel ‘jong’ als ‘oud’ worstelt met de vraag hoe en wanneer je volwassen wordt… We mogen dan ook concluderen dat volwassen worden geen ‘kinderspel’ is. Er blijkt voor mannen (zoals ik) die niet volwassen worden in de psychologie zelfs een term te zijn: het ‘Peter Pan-syndroom’, oftewel in het Nederlands het ‘Pietje Bell-complex’. We herinneren ons allemaal wel de avonturen van het keurige, maar ondeugende en rebelse jongetje Pietje Bell. Zo wilde je toch zijn. Lekker de boel een beetje opschudden, je eigen pad uitstippelen en de regels niet compleet aan je laars lappen, maar wel kijken in hoeverre ze meebewegen. Pietje was voor mij iemand met hart van goud!

Of ik helemaal van dit complex ga afkomen? Ik zou ‘toepasselijk‘ willen zeggen: de kans is ‘50/50’.

Een zekerheid is wel dat onze oudste dochter recent voor de wet volwassen is geworden (lees: 18 jaar). Ze mag nu officieel drinken (deed ze al een ‘beetje’) en alléén autorijden (mocht ze al onder begeleiding). Daarnaast is ze geslaagd voor haar eindexamen, gaat studeren en het huis uit. Ook mijn tijd om volwassen te worden!

 

Dokter Bibberrrrr

Dat spelletje hebben we vroeger ongetwijfeld allemaal wel eens gespeeld. Zonder te bibberen moest je ‘opereren’ anders ging de onverbiddelijke zoemer en was je af.

Op een of andere manier voelen we ons tegenwoordig allemaal een beetje dokter. En dat is niet omdat ik regelmatig de Komedieshow ‘Komt een man bij de dokter’ heb bekeken of het boek ‘Komt een vrouw bij de dokter’ van Kluun heb gelezen, maar vanwege de mogelijkheid om van alles online op te zoeken.

We proberen er al googelend achter te komen wat ons mankeert. Zo gaan in het TV programma ‘Dokters vs Internet’ iedere aflevering een drietal huisartsen de strijd aan tegen een drietal leken, bestaand uit een team van BN’ers. Zij doen een wedstrijdje diagnosticeren. De leken hebben het hele internet tot hun beschikking, terwijl de dokters het moeten doen met hun parate kennis. ‘Gelukkig’ werden bijna alle afleveringen gewonnen door de dokters (1x gelijkspel, 1x wonnen de leken). Hier zie je hoe de Radio DJ’s het deden.

Ook ik maak mij soms ‘schuldig’ aan zelfdokteren. Naast het internet afstruinen zijn er ook allerlei appjes (er zijn wel 300.000 nooit gescreende apps die diagnoses stellen). Zo meet ik regelmatig zelf mijn hartslag door m’n wijsvinger even op de lens van m’n mobiel te leggen.

Dit is nog kinderspel, maar professionals en beleidsmakers verwachten dat robotisering op termijn diep gaat ingrijpen op zorg en samenleving. Technologische ontwikkelingen gaan het dagelijks leven en daarmee ook de zorg volledig transformeren. Daarbij zullen robots binnen afzienbare tijd niet meer weg te denken zijn. In Nederland heeft de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) met ‘fictieve’ minidocumentaires een beeld geschetst van de praktische dilemma’s rond dit soort robottechnologie. Vraag me af of we hier ‘gelukkig’ van gaan worden, of juist van in paniek raken.

Ik schrok zelf wel even toen ik laatst de documentaire ‘Bleeding Edge’ zag. Hierin richtte men zich vooral op medische hulpmiddelen. Kunstheupen, pacemakers en buikmatjes zijn voor veel mensen belangrijk. In deze industrie gaan miljarden om, terwijl er in tegenstelling tot medicijnen weinig kritische gekeken wordt naar de hulpmiddelenbranche. Het winstbejag is enorm. Er worden allerlei medische apparaten getoond, die al heel veel levens hebben verwoest. Je ziet dat mensen doodziek worden van zulke producten, of dat de hoofdprijs wordt gevraagd voor nieuwe producten die niet beter zijn dan de oudere versie. Wat baart mij zorgen? Ik zal zelf ooit nog aan de kunstknie moeten. Ruim tien jaar geleden scheurde ik mijn voorste kruisband. In eerste instantie bij een potje voetballen met een paar maten in het Amsterdamse Bos (dat is dus niet verstandig), maar het laatste definitieve ‘tikkie’ kreeg m’n knie bij een oefening van mij en onze hond bij puppycursus. Graag niet te hard lachen daarover. Bij de operatie, waarin de dokter mij via de hamstringtechniek van een nieuwe kruisband voorzag, bleek dat ik bij mijn beide knieën al sprake is van vergaande kraakbeenslijtage (artrose dus). Om de pijnklachten die dat naar verwachting in toenemende mate met zich mee zou brengen voor te zijn, werd besloten tot een standbeencorrectie (aan één knie). Dat was overigens een behoorlijk serieuze operatie. Ze maken met een zaag een open wig (bij mij zo’n 8 graden) in je onderbeen, die vervolgens met een stevige plaat schroeven weer in de goede stand wordt vastgezet. Hierdoor wordt de belasting in de knie veranderd, zodat de buitenzijde, het goede deel, van de knie de meeste kracht opvangt. De gedachte hierachter was, en daar ben ik tot op de dag van vandaag nog gelukkig mee, om nog zolang mogelijk pijnvrij zonder kunstknie te kunnen bewegen.

Het betekende wel dat ik per direct het einde van m’n 30 jarige ‘hockeycarrière’. Dus géén hockey met een stokkie meer. Daarvoor is dus de racefiets in de plaats gekomen. De belasting voor de knie is daarbij relatief laag, en in principe is het ook geen contactsport (totdat je elkaar een keertje in de wielen rijdt). Vooralsnog zie ik dit fietsen maar even als het veilige en bovendien ‘goedkope’ medicijn voor mij. Je kunt overigens behoorlijk wat geld spenderen aan fiets gerelateerde spulletjes, een ultralichte carbon fiets voor de zomer, een schokbestendige fiets voor de winter, een reisfiets ‘Randonneur’ voor de lange afstanden. En wat dacht je van de lycra pakjes in alle maten en soorten. Natuurlijk zoveel van ademend materiaal en bestendig tegen weer en wind. Gelukkig ben ik bijna jarig…

Dat de farmaceutische industrie valsspeelt door ons kapitalen te laten betalen voor medicijnen, zal niemand verbazen. Dat dit wel heel ver kan gaan, zag ik in de aflevering ‘Drug short’ van de Netflix documentaire reeks ‘Dirty Money’. Relatief kleine spelers op de markt, die veel hebben geïnvesteerd in research en soms het monopolie op een medicijn hebben, worden opgekocht door grote bedrijven, die onmiddellijk het dure laboratorium sluiten en de prijs van het medicijn zonder met de ogen te knipperen vertienvoudigen, of nog erger. De patiënten kunnen géén kant op. Voor veel mensen betekent het de dood, of bankroet en dan alsnog dood.

Het is onderzocht dat een dokter zichzelf veel minder medicatie zou voorschrijven dan hij doet voor z’n patiënten. Hij of zij weet wel beter. Van veel medicijnen is helemaal niet bekend wat de (bij-) werkingen zijn. Toch verwacht de patiënt bij de dokter naar buiten te lopen met het recept voor een wonderpilletje. We willen toch allemaal ‘oud worden’. Overigens niet ‘oud zijn’ merk ik aan oudere mensen in mijn omgeving.

Zo lijkt het wel of er door de farmaceutische industrie met ons het spelletje ‘Dokter Bibber’ wordt gespeeld. Voordat je het weet is het ‘game over’ en gaat keihard de zoemer…

Zwanen

Het Zwanenmeer is misschien wel het beroemdste ballet ter wereld. Het is al 137 jaar oud en nog steeds raken liefhebbers betoverd hierdoor. Hetzelfde liedje lijkt een beetje te gelden voor onze Blauwe Zwaan, de Koninklijke Luchtvaartmaatschappij… We weten allemaal dat de KLM in 2004 haar zelfstandigheid verloor door samen te gaan met Air France. In de jaren ervoor was de KLM overigens bijna nooit in staat gebleken om een (flinke) winst te maken. Uit studies (IATA) is gebleken dat luchtvaartmaatschappijen in z’n algemeen structureel hogere kosten dan inkomsten hebben.

Het is dan ook altijd al zo geweest dat overheden bijspringen om deze maatschappijen in leven te houden; vanzelfsprekend met als argument dat dit voor de economie van cruciaal belang is.

Nu dat is ook precies het argument dat minister Wopke Hoekstra gebruikte toen hij bijna in het geheim – slechts een Kamerlid van elke fractie had hier van tevoren iets over in ‘t oor gefluisterd gekregen – in totaal bijna 750 miljoen (inclusief transactiekosten en nog een dikke fee van €1,1 miljoen aan de ABN Amro bank) spendeerde aan het kopen van wat meer KLM-aandeeltjes (om belang net als de Franse Staat op 14% te krijgen). De gemiddelde aankoopprijs voor deze aandelen bedroeg circa €12,50 terwijl het ondertussen ‘koerst’ op niveaus rond €10,50 – 10,60 (al zo’n 15% lager dus). Het belang dat de Nederlandse staat heeft, zal financieel waarschijnlijk sowieso weinig opleveren. Kortom: gaat ons als burgers nog meer kosten.

Als belegging is Air France – KLM niet een interessant bedrijf. Ook als ze commercieel goed bezig zijn dan door meer passagiers in hun vliegtuigen te jagen, dan nog wordt dit meestal teniet gedaan door stakingen (daar zijn die Fransen goed in) of hogere kerosinekosten. Zo ook was dit in het laatste kwartaal (van 2018) het geval, flink verlieslatend dus. Dividend heeft het bedrijf overigens al jaren niet uitgekeerd.

Vliegen is in de loop der tijd een commodity geworden. Hoe kan het dat je treinkaartje naar het vliegveld soms duurder is dan je vliegticket? Er zijn maar weinig zaken de afgelopen 30 jaar zo veel goedkoper geworden; men heeft berekend dat prijzen voor vliegen nu 50% lager zijn. Dat komt niet alleen door de toegenomen concurrentie, maar ook omdat overheden vliegmaatschappijen enorm subsidiëren door bijvoorbeeld géén accijns op brandstof te heffen. Er ligt in Nederland overigens nu wel een wetsvoorstel om vanaf 2021 een vliegtaks te heffen. Ook zit er trouwens géén BTW op vliegtickets. Vliegen zou eigenlijk verschrikkelijk veel duurder moeten zijn.

De ‘tegenstrijdige’ gevolgen van deze lage prijzen, zijn dat mensen steeds meer zijn gaan vliegen. Hierdoor worden de marges van vliegmaatschappijen groter, waardoor ze weer goedkopere tickets kunnen aanbieden, waardoor mensen weer meer gaan vliegen. Een vicieuze cirkel. Géén poreuze in dit geval.

De prijs is dan ook de belangrijkste factor voor het boeken van een vlucht. Vooral jonge mensen vliegen veel en ondanks dat deze groep steeds meer bewust is van klimaat, denken ze niet echt veel na over de impact van hun goedkope vliegreisjes. Logisch dus, dat luchtvaartmaatschappijen de prijs van hun tickets het liefst zo laag mogelijk houden. Daar gaan alle nobele klimaatdoelstellingen. Ik schreef al eerder over alle gevolgen van onze (plezier-) vluchtjes. Niks Puur Natuur, zoals ik eerder schreef.

Waarom dan deze ‘sublieme meesterzet’ van onze minister? Althans zo zien de politici het zelf… Diezelfde lieden willen controle krijgen. Nou dat lijkt me al lastig met slechts 14% aandelen bezit (net als de Franse Staat). Dit zorgt meer waarschijnlijk voor impasses binnen het aandeelhouderschap. Zelf spreken ze over invloed, zoals bijvoorbeeld het ervoor zorgen dat Elbers kon aanblijven als directeur van de KLM. Ondertussen is de grote baas van het Franse moederconcern (de Canadees Smith) juist wel benoemd tot commissaris bij de KLM. Een pyrrusoverwinning dus. In plaats van controle en/of invloed nastreven met een aandelenbelang, kan de Nederlandse Staat beter zoeken naar een manier waarop zij positieve impact kan hebben op het verminderen (of compenseren) van de negatieve effecten van vliegen op ons milieu.

Het is ook nog eens best verwonderlijk dat juist een VVD-kabinet zich verlaagt tot zo’n ingrijpende staatsinterventie. Die partij heeft toch ongeveer de vrije marktwerking tot het hoogste goed verheven. Zouden we dan ook post, energiemarkt, ziekenhuizen en thuiszorg weer met wat financiële overheidssteun moeten gaan reguleren? De NS ‘hoor’ je nu roepen dat ze ook wel wat meer muntjes van de staat willen krijgen. Het maakt het met de provinciale staten verkiezingen in aantocht allemaal niet makkelijker om een geschikte politieke partij te vinden om een stem aan te verlenen. Ik beginsel ben ik namelijk liberaal denkend. Ik vind dat we als mens een beetje voor elkaar moeten zorgen, maar bovendien ook vrij moeten zijn om iets moois en leuks van ons leven te maken. Het is echter op het moment niet zo makkelijk om daarbij de juiste partij te vinden. De VVD heeft het liberalisme – waaronder ‘gelijke kansen’ – al lang verworpen en is verworden tot een partij van geldgraaiende materialisten. In de politieke-integriteits-index staan ze dan ook fier bovenaan als grootste ‘boeven’. Dit heeft wel geleid tot de volgende geestige website: “isereenvvderopgestapt.nl”  Dat leest overigens als een slecht jongensboek; (buitenechtelijke) relaties, een pornohacker en natuurlijk een ‘Halbe Zijlstra’tje’.

Zo is er trouwens ook een website die bijhoudt hoeveel dagen Ajax al niet aan kop van de Eredivisie competitie heeft gestaan, maar het adres van die website ben ik ‘toevallig’ na 1.045 dagen even vergeten. Dat begrijpen jullie wel!

De PVV van Wilders en Baudet’s Forum voor Democratie bieden al helemaal géén alternatief. De PVV is een ‘one issue, one man partij’, terwijl Baudet een ijdeltuit is met behoorlijk racistisch gedachtengoed. De partijen aan de linkerkant van het spectrum hebben op dit moment ook niet de meest verfrissende lieden aan het front staan. Of D66 met Rob Jetten beter af is dan met Alexander Pechtold betwijfel ik. Kan me overigens best vinden in aantal standpunten van deze partij, maar lang halsstarrig blijven vasthouden aan een gekozen burgemeester en een bindend referendum helpt niet. De PvdA, SP en GroenLinks zouden misschien door een samenwerking nog ergens toe in staat kunnen zijn, maar daar lijken ze voorlopig nog niet aan toe te zijn. Blijft het CDA over, maar waar staan die nu eigenlijk voor, wel of geen kinderpardon, wel of geen klimaatakkoord? Ik weet het niet meer… 50plus ben ik gelukkig ook nog niet. Misschien dat ik dan toch voor een lokale uitweg moet kiezen. De provinciale kieswijzer heeft me daarbij geholpen; ik stem wel op U26gemeenten deze keer, lekker ‘provinciaal lokaal’ en wat meer groen in de omgeving.

Over zwanen gesproken… Ik voorzie dat de VVD als grootste partij met Rutte in de hoofdrol een langzaam stervende zwaan is.  Vraag is wel: ‘Welke Zwarte Zwaan komt er dan voorbij?’

 

 

 

Puur Natuur

Klinkt als iets wat we allemaal willen, ‘Puur Natuur’. Helaas blijkt dat alles wat we graag doen (denk aan autorijden, vliegen) of dragen (kleding) of eten (vlees) helemaal niet zo goed is. Moeten we dan terug naar de natuur?

Hoorde voor alle vaak plastic spulletjes, die we thuis gebruiken al de term ‘chemische huishouding’. Maar om nu bijna je gehele huisraad uit het raam te gooien is ook zo wat. Welke keuzes je ook maakt, ‘je eet spinazie’ (1 pak heeft waterfood print van 476 liter), ‘je rijdt naar je werk van Utrecht naar Amsterdam’ (15 kilo COper dag), ‘je vliegt een keer naar Nice’ (240 kilo CO2 uitstoot perpersoon), je beïnvloedt het milieu.

Wat is dat CO2 nu eigenlijk precies? Waarschijnlijk herinneren jullie net als ik nog wel uit zo’n versleten Binas-tabellenboek (van de middelbare school) dat deze chemische formule staat voor koolstofdioxide, ook wel koofzuurgas genoemd. Het is dat kleur- en reukloos gas dat wordt uitgestoten bij bijvoorbeeld de verbranding van fossiele brandstoffen (olie, gas, kolen), maar ook dieren en wij als mensen stoten CO2 uit (dus géén scheten meer laten graag). Een teveel aan deze CO2 in de lucht zorgt voor een vermindering van zuurstof in de lucht waardoor de lucht die we ademen minder gezond is.

CO2 wordt op dit moment dan ook gezien als de oorzaak van de opwarming van de aarde. Toch zijn er ook nog steeds geleerden, die zeggen dat het ook gaat om grote natuurkrachten. Meest waarschijnlijk is dat de opwarming veroorzaakt wordt door een combinatie van CO2 en natuurkrachten. Hierover is nog volop discussie.

Anderzijds is wél duidelijk dat CO2 in combinatie met water (chemische formule H2O) onmisbaar is voor het leven op aarde. Die ‘groene’ rol van CO2 schijnt ook buitengewoon belangrijk te zijn, maar daar hoor je weinig over. Het aardse systeem is ongelooflijk complex, zelfs zo ingenieus, dat wij amper kunnen bevatten hoe het leven -zoals wij dit nu kennen – zich in al haar diversiteit heeft kunnen ontwikkelen. Aanpassing aan de natuurlijke omgeving loopt dan ook als een rode draad door de geschiedenis van alle leven op aarde.

Als mens denken wij vaak complexe dingen te begrijpen en te kunnen beheersen, maar het zou niet de eerste keer zijn dat we ons daarin vergissen. Zo zag ik recent de fascinerende documentaire ‘AlphaGo’. Het Chinese bordspel Go lijkt kinderlijk eenvoudig, maar is juist heel ingewikkeld. Het spel heeft meer mogelijke bordopstellingen dan atomen in het universum en wordt al lang gezien als de grootste uitdaging voor kunstmatige intelligentie. Absoluut het kijken waard.

Omdat wij (en in ieder geval ik) niet meer het vermogen en kennis hebben om deze complexe wereld te doorgronden, bekijk ik het zelf meer vanuit bewustzijn. Wat voelt voor mij goed en wat niet… Wil zeker niet al te hypocriet zijn hierin, want zo’n ‘groen mannetje’ ben ik niet. Door m’n vrienden word ik vaak gekscherend CEO genoemd wordt, in de betekenis van ‘Chief Entertainment Officer’ dan wel te verstaan. Dit betekent bijvoorbeeld dat ik een vluchtje meer of minder niet schuw. ‘Eddie’s Travel’ is dan ook een 100% dochteronderneming van ‘Eddie’s Entertainment Group™. Terwijl ik mij bewust ben dat ik vaak niet duurzaam bezig ben, handel ik er niet naar. Lekker asociaal dus, mag je denken en zeggen. Toch is er bij mij iets veranderd. Ik doe deze verkeerde dingen tegenwoordig ‘willens en wetens’.  We worden nu te kust en te keur bang gemaakt met “reizen is het nieuwe roken”, “vlees is het nieuwe roken” of “suiker is het nieuwe roken”. Kortom: het hele leven is het nieuwe roken. En jullie weten hoezeer ik daar tegen ben.

Waarom pas ik mijn gedrag dan niet volledig aan? Het gaat de mens en mij zeker ook uiteindelijk om blijheid en vrijheid. Je kunnen verplaatsen is het ultieme gevoel van vrijheid. Vraag het aan m’n dochter, die volgende week 18 jaar wordt. Zij heeft al bijna jaartje haar rijbewijs en mag dus al onder begeleiding rijden (ik heb zo’n begeleiderspas – zit regelmatig naast haar), maar ze kan niet wachten tot ze straks alléén in een auto kan stappen en ergens heen kan rijden. Een rondje ring ofzo middenin de nacht? Je hele leven thuis op de bank blijven zitten is ook niet de oplossing. En fietsen vind ik persoonlijk heel leuk, zelfs naar Parijs, maar is ook niet de makkelijkste manier om aandacht te geven aan en contact te houden met je vrienden. Lastig dus dat reduceren van ‘reizen‘…

Ik ben mij er sterk van bewust dat ook ik met veel minder voedsel en in het bijzonder vlees kan leven. Scheelt ook een hoop kilo’s; m’n personal coach zal er blij mee zijn. De mensen, die mij goed kennen weten dat ik op z’n tijd een goed stukje vlees absoluut wel kan waarderen. Zal dan ook niet zo snel vegetariër of in verdergaande mate veganist worden. Vlees bevat gelukkig ook belangrijke mineralen, vitaminen, goede voedingsvetten en eiwitten. Mooi excuus dus om toch af en toe een stukje vlees te eten. Maar één keer per week kan dan ook voldoende zijn. Of moeten we over op nepvlees? De Vegetarische Slager (best geestige naam als je erover nadenkt – een slager is natuurlijk nooit vegetarisch) is recent overgenomen door Unilever. We laten ons graag ‘foppen’. Kijk maar eens naar de namen op hun verpakkingen: kipstuckjes, rauw gehackt, biefstuckreepjes etc. De commercie straalt ervan af. Hoezo moeten we eigenlijk vlees vervangen? In India (met 1,3 miljard inwoners) wordt hoofdzakelijk vegetarisch gegeten, heerlijke curries enzo.

Goed doen voor het milieu dus. Vroeger was dat nog makkelijk. Je plastic zakje hergebruiken bij de supermarkt, netjes de lichten uitdoen als je een kamer verliet en ‘s nachts de verwarming uitzetten voor het slapen gaan. Een goed mens zijn is tegenwoordig bijna een onmogelijke opdracht. Althans ééntje, die ik zelf heel moeilijk vind.

We weten eigenlijk met z’n allen niet precies wat wel of niet goed is. Wat bij mij in ieder geval resteert is een schuldgevoel. Hoe dit af te kopen? In de oude tijden ging je naar de kerk en biechtte je al je zonden op, een aflaat en je kon weer verder. Als het tegenzat moest je later misschien nog een keer terugkomen. En nu? Heb voor mezelf in ieder geval besloten om bewuster te consumeren (liefst consuminderen dus) en daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om dichtbij huis onze CO2 uitstoot als gezin te compenseren door een voedselbos te ontwikkelen.

Dit lijkt een efficiënte (bewezen dat het werkt) en vooral mooie manier om CO2 vast te leggen, daarom willen wij een natuurlint ontwikkelen. Daarvoor moet je ergens aan een bosrand fruitbomen (denk aan appel, peer of kers) en struiken (allerlei bessen of thee) gaan planten. Als commerciële landbouwmethode is dit niet rendabel, maar er moeten toch genoeg stukjes braakliggend weiland zijn om zoiets op te zetten. De getallen die erbij horen (aantal vierkante meter dat nodig is om jaarlijkse uitstoot van gemiddelde Nederlander te compenseren) zijn nog wel schokkend. Om een jaarlijkse uitstoot van 10 ton CO2 te compenseren moet je ieder jaar een stuk grond van circa 400 m2 beplanten. Stel dat wij als gezin (van 5) op deze wijze te werk zouden willen gaan, dan moeten wij jaarlijks 2.000 m2 beplanten. Over een periode van bijvoorbeeld 30 jaar betekent dat minstens 6 hectare.

Stel dat ik onze toch best nog “groene” provincie Utrecht als uitgangspunt neem (totaal oppervlakte 144.915 hectare; 1,2 miljoen inwoners), dan leert snel rekensommetje dat niet iedereen met ditzelfde gelukzalige idee moet komen. Vraag is waar je überhaupt hier in de buurt over 6 hectare grond kan beschikken. Dat is een “giga” oppervlakte en onbetaalbaar. Uiteraard is bezit ervan niet puur noodzakelijk of wenselijk. Het gaat er meer omdat de natuur “Puur Natuur” blijft. Een eigen strookje “eetbaar” bos zou toch hartstikke mooi zijn. En ik drink er graag eens een zelfgemaakt glaasje vlierbessen sap van (in Eddie’s Juice Bar™).

 

Boevenpakken

Als iemand ‘ns wordt gepakt voor iets onbenulligs, bijvoorbeeld ‘wildplassen’ (ik wil dat overigens niet goedpraten), dan roepen we meestal tegen de agent ‘ga eens een échte boef vangen!’

Dat lijkt echter makkelijker dan het is. Tegenwoordig bestaat criminaliteit al lang niet meer uit Swiebertje-achtige types, die vervolgens door veldwachter Bromsnor achterna gezeten worden. Er komt veel meer bij kijken. Ook de georganiseerde misdaad gaat met z’n tijd mee.

Hoewel de kranten nog dagelijks gevuld worden met het Holleederproces, wil ik jullie daar niet nog een keer mee lastig vallen. Ik heb hier al voldoende gezegd over de lucratieve handel en wandel van de familie Holleeder en consorten. Bespaar je overigens de moeite om op RTL/Videoland de serie Judas te bekijken (naar het gelijknamige boek van z’n zus Astrid), want dat is echt een hele matige vertoning. Heb ‘m dan ook niet afgekeken. Alleen de lookalike Peter R. de Vries is geestig…

Waar kan je een beetje beroepscrimineel tegenwoordig voor wakker maken? We weten allemaal dat wereldwijd drugs- en mensenhandel bovenaan het rijtje staan als meest lucratieve boevenpraktijken. De grootste maffiabendes ter wereld leggen zich dan ook nog steeds hierop toe met af en toe wat wapenhandel ‘on the side’. Geheimhouding wordt gegarandeerd door het afleggen van de zogenaamde Omertà. Vaak gaat het gepaard met bloederige afrekeningen. Zo ook in Nederland waar de Mocro Maffia elkaar het leven behoorlijk zuur maakt. Ook hier is een – in mijn ogen – wat mindere misdaadserie op TV uit voorgekomen; heb één aflevering geprobeerd. Al die zenders moeten toch ergens mee gevuld worden, zullen we maar zeggen. Het woord ‘vergismoorden’ hebben we overigens wel aan deze lui te danken. Regelmatig leggen ze de verkeerde om. Daar kan je overigens nog wel behoorlijk lang de cel voor in verdwijnen.

De moderne crimineel houdt zich graag bezig met cybercriminaliteit, zoals het verspreiden van malware, hacking, het runnen van botnets, phishing, misbruik van het bankwezen, het (digitaal) witwassen van geld en illegale online handel. Exacte cijfers zijn niet bekend, maar wel is duidelijk dat dit op alle fronten een ‘booming industrie’ aan het worden is. Het internet heeft inmiddels een prominente plek ingenomen als ‘modus operandi’ voor het plegen van criminele daden. Door de anonimiteit van het internet is het behoorlijk lastig om deze criminelen op te sporen. Zeker als het professionals betreft en niet een stel Nigeriaanse oplichters die met mailtjes proberen mensen geld afhandig te maken. Die laten zich behoorlijk makkelijk vangen. Een Amerikaanse komediant heeft daar overigens een bijzonder geestige TEDTalk over gehouden.

Cybercrime wordt al een paar jaar gezien als de grootste wereldwijde bedreiging. Het is namelijk eenvoudig en het levert veel op. De kans om gepakt te worden is ook klein, en mocht dat gebeuren dan zijn de straffen (nog) laag. Als het gaat om de ‘risk-to-payoff-ratio’ staat cybercrime dan ook aan kop. Het is een misdrijf met een laag risico en een hoog rendement. Een slimme cybercrimineel kan honderdduizenden, zelfs miljoenen keiharde cash verdienen met bijna géén kans op arrestatie of gevangenisstraf. ‘Onderweg gebruikt men de bitcoin om mensen af te persen. Jullie weten wel wat ik van dat cryptomuntje vind, maar geloof me… Cybercriminelen ‘love it’.

Als grootste bedreiging wordt ‘ransomsoftware’ gezien. Kort gezegd is dat kwaadaardige software (‘malware’), die een computer compleet blokkeert of bestanden versleutelt. Tegen betaling van losgeld (‘ransom’) zou je je computer of bestanden weer kunnen gebruiken. Door zelf heel alert te zijn en niks op je computer binnen te halen, kan je de meeste van dit soort ellende wel voorkomen. Denk naast voorzichtigheid ook aan een goede virusscanner; da’s ook goeie business voor die beveiligingsfirma’s.

Naast de bedreigingen van de klimaatverandering (op dit moment absoluut nummer 1 gespreksonderwerp) worden we van alle kanten gewaarschuwd voor het oprukkende fenomeen ‘cyberaanvallen’. Investeren in bedrijven, die ons daarvoor beschermen, kan nog best wel eens interessant blijken te zijn. Als fervent belegger begrijpen jullie dat ik daar ook met schuin oog naar kijk. Een leidend bedrijf op dit gebied is Palo Alto Networks. En dan later niet zeggen dat ik jullie niet getipt heb.

Helaas veel minder aandacht krijgt een ander lucratieve handel, die wereldwijd snel groeit, namelijk de wildstroperij. Waarschijnlijk denken jullie dan aan mannen in camouflagepakken, die gewapend met een geweer proberen een beest dood te schieten. In Afrika zullen de stropers nog best zo te werk gaan, maar in de documentaire ‘The Last Animals‘ is te zien hoe er ook vanuit helikopters en met automatische wapens op wilde dieren gejaagd wordt. Die wilde dieren zijn kansloos. Helaas is de film (nog) niet op de Nederlandse Netflix te zien, maar deze komt waarschijnlijk wel. Dat stropers agressief te werk kunnen gaan, is te zien in de documentaire ‘Rhino Dollars’, waar in een Parijse dierentuin een neushoorn wordt doodgeschoten en z’n hoorn met een kettingzaag ervan af wordt gezaagd. Deze is hier te zien (helaas in het Frans, maar met Engelse ondertiteling). Gelukkig winnen de wilde beesten het ook weleens van de stropers: hap, slik, weg. Mooi commentaar ook eens van een reservaathouder: “We weten niet precies met hoeveel zij waren, aangezien er niet veel meer van hen over is.”

Een van origine Nederlandse organisatie, Wildlife Justice Commission, maakt jacht op handelaren in ivoor of exotische dieren. De organisatie gelooft in een aanpak om met hele geavanceerde opsporingsmethodieken, zoals undercover operaties en data-analyse, de criminele netwerken die zich met deze handel bezighouden te ontmantelen. Deze ‘intelligence-agency’ probeert lokale overheden te ondersteunen in de bestrijding door niet alleen diplomatieke druk uit te oefenen, maar deze handhavers ook in het veld te helpen bij het oprollen van deze criminele netwerken. In plaats van wijdverbreide ‘wildlife conservation’ zou het bestrijden van deze handel meer aandacht moeten krijgen. Ook hier speelt dat de pakkans én de straffen relatief laag zijn, terwijl de opbrengsten gigantisch kunnen zijn. Georganiseerde misdaad vraagt om een georganiseerde aanpak. Sinds 2014 is Wildlife Justice Commission als NGO mondiaal actief met een team van 25 professionals (waaronder juristen) en 25 mensen in het veld om dit aan te pakken. Wij ondersteunen dit initiatief ten zeerste. Af en toe een persoonlijke aanbeveling, mag toch wel?

Wat ik verder als zeer schokkend ervaar, is dat wij (als in Nederland) de allergrootste milieucriminelen ter wereld blijken te zijn. Door een fout in de Nederlandse wetgeving mag Nederlandse stookolie, brandstof voor zeeschepen, vermengd worden met zwaar giftig chemisch afval en zelfs met radioactief afval. Kijk maar eens naar deze korte maar schokkende video (5:29 min) waarin dat haarfijn wordt uitgelegd. Nederland is dus het land waar bedrijven hun chemisch afval voor een prikkie dumpen. Hiervan wordt dus goedkope stookolie gemaakt. Zo goedkoop zelfs, dat schepen die 70 tot 100.000 liter per dag gebruiken vanuit de Middellandse zee omvaren, om in Rotterdam te kunnen tanken. Deze grootverbruikers vervuilen nog veel meer dan vliegtuigen, waarover iedereen het dagelijks heeft. Zo was het woord ‘vliegschaamte’ nog genomineerd als woord van het jaar (2018). Tsja, nipt verloren van  ‘blokkerfries’, ‘yogasnuiver’ en ‘mangomoment’.

Sterker nog, slechts zestien van deze grote zeeschepen vervuilen net zoveel als alle auto’s op de hele wereld. Nu tanken er in Rotterdam zo’n 22.000 van die grote zeeschepen, bijna de helft van de wereldvloot. Die schepen die hier tanken verbranden dus gezamenlijk 1.375 keer de totale uitstoot van alle auto’s op de hele wereld. We kunnen dan ook gerust spreken van de Beerput Nederland, kijk hier maar. Uiteindelijk komt het allemaal in ons milieu (in de zee, in de vissen, in ons drinkwater en in de lucht) terecht; je kunt dan ook gerust spreken van ‘ecocide’. En dat alleen door de missende regelgeving op stookolie. Ik kon er met pijn en moeite wat recente Kamervragen over vinden, maar echt veel aandacht krijgt het nog niet.

Dat ‘Green Criminology’ of ook wel ‘Brown Crime’ interessante business is, hebben de echte criminelen natuurlijk al lang ontdekt. Vaak zijn het bedrijven die zich hieraan schuldig maken. Als je al gepakt wordt, dan hoef je vaak alleen maar een boete te betalen. De kans dat ze ooit het cachot ingaan en een boevenpak aan krijgen is nihil. Oh ja, die pakken waren vroeger zwart-wit gestreept, met idee dat gevangenen die ontsnapten dankzij deze opvallende kleding snel op te sporen waren.